MAGANDANG GABI SA INYONG LAHAT... At Ang Misteryo Ng Nabigong Pag-Ibig


Ang mga tensiyon at posibilidad na nasa likod ng nakalilimitang pagdating at pag-alis ang siyang pangako ng Magandang Gabi Sa Inyong Lahat (1976) ng Premiere Productions, Inc., isinulat ni Orlando R. Nadres at idinerehe ni Lupita A. Concio, ang pelikulang nagpapakita ng damdamin ni Anna Carballo (Nora Aunor), isang babaeng nagbalik sa bansa makaraan ang apat na taon upang himukin ang nakatatandang kapatid na si Sarah (Imelda Ilanan) na mangibang-bansa. Ngunit hindi inaasahan ni Anna na muling magtatagpo ang kanilang landas ni Roy Valdes (Tirso Cruz III), dati nitong kasintahan habang nalulunod sa labis na panibugho ang asawa ni Roy na si Cornelia (Cristina Reyes). Minsan pinuntahan nito si Anna upang paalalahanang layuan ang asawa. Upang makaiwas, nagpasiya itong magtungo sa Villa Carballo upang bistahin ang kanyang kapatid. Sa muling pagkikita ng dalawa ay nadama ni Anna ang kakaibang pakikitungo ni Sarah. Pagkagat ng dilim ay nakakarining ito ng mga boses at nakikita ang kapatid na naglalakad sa bakuran at umiiyak. Di naglaon, nadiskubre ni Anna na nakalibing doon ang labi ni Armando (Val Iglesia), nobyo ni Sarah na pinatay ng nakatatandang kapatid na si Jorge (Romy Mallari). Nang ipagtanggol ni Roy si Anna sa lalaking nagtangkang pumatay sa kanya, nanumbalik ang kanilang damdamin sa isa't-isa. Dahil pansamantalang nagpaalam si Sarah, sinamahan ito ni Roy at habang ikinukuwento ni Anna ang lihim ng kanilang pamilya, muli nitong narining ang ummiyak na kapatid. Nagtungo sila sa bahagi ng bakuran na kinaroroonan ng puntod ni Armando at sa tabi ay natagpuan nila ang bangkay ni Sarah hanggang sa mapagdesisyunan ni Anna na mamuhay sa ibang bansa at tuluyang iwan si Roy.


Sa pangkalahatan, masasabing mahusay na napag-ugnay ng direktor at manunulat ang magkakaugnay na tema ng pelikula na may mahalagang sinasabi ukol sa diskurso ng pag-ibig. Epektibo ang isinagawang pagpupunla ng mga pahiwatig kung sino ang salarin tungo sa pagsisiwalat ng katotohanan. Nagawa ng pelikulang lambungan ng misteryo ang daloy ng mga pangyayari sa pamamagitan ng malikhaing paggamit sa sinematikong estratehiya ng pagbabalik-larawan. Nararapat ring banggitin ang kontribusyon ng Magandang Gabi Sa Inyong Lahat sa paggamit sa elemento ng editing na gumalugad sa mga hangganang maaring tahakin ng mga oangunahing tauhan ukol sa usaping may kinalaman pag-ibig. Ang pagpatay ng kapatid sa kasintahan ay repormulasyon sa karaniwang patnubay ng pamilya upang mapangalagaan ang kapakanan ng mga miyembro nito. Isang matingkad na pagganap ang inihain ni Nora Aunor dito. Nagniningning ang kanyang mga matang nagpapahayag ng masalimuot na damdamin ng babaeng patuloy na nagmamahal sa kabila ng mga komplikasyong dulot nito at sa pagtutunggali ng kanyang personal na interes, lumalabas ang katotohanan. Mapangumbinsi rin ang pagganap ni Imelda Ilanan sa malungkot na pagsasalarawan ng babaeng bilanggo ng nabigong pag-ibig. Nagkaroon pa ng lalim ito dahil sa mapangahas at makatotohanang pagtatampok sa sikolohiya ng karakter na kanyang ginampanan. Madulas din ang pagdaloy ng mga eksena sa pamamagitan ng paggamit ng simbolikong mga biswal at masisteng diyalogo na nakapaghanda sa manonood bunga ng malikhaing sinematograpiya samantalang naghahatid din ng kapanabikan.


Direksiyon: Lupita A. Concio
Dulang Pampelikula: Orlando R. Nadres
Sinematograpiya: Joe Batac, Jr.
Musika: Ryan Cayabyab
Editing: Ben Barcelon
Disenyo: Soxy Topacio
Produksiyon: Premiere Productions, Inc.

AT LUMAGANAP ANG LAGIM... Makakatulog Ka Pa Ba?


Isinalaysay ng pelikulang At Lumaganap Ang Lagim (Dukeland Productions, 1975) ang kahindik-hindik na paghahasik ng mga kampon ng kadiliman sa pangunguna ni Bestra (Etang Discher), isang matandang mangkukulam. Sa simula, nanawagan ito kay Satanas (Ruel Vernal) upang ialay ang anak na si Leona (Rosemarie Gil) ngunit laban man ito, walang nagawa ang dalaga hanggang sa ipaglihi ang bunga ng pagsasamantala ni Satanas. Pinakiusapan ni Leona ang ina na tulungan siyang tanggalin ang sanggol sa sinapupunan ngunit tinanggihan nito ang kahilingan ng anak. Sa labis na pagkapoot, lumayas ito sa poder ng ina. Natagpuan ni Don Manuel (Eddie Garcia) sa gubat ang walang malay na si Leona. Inaruga nito ang dalaga hanggang sa gumaling. Di naglaon, ipinagtapat ni Don Manuel ang tunay niyang damdamin kay Leona ngunit labag sa kalooban ni Bestra ang napipintong pagpapakasal ng dalawa. Kanyang iniluwal ang sanggol na naging sanhi ng maaga nitong pagkamatay. Ilang taon ang nakalipas, pinakasalan ni Don Manuel si Jesusa (Eva Reyes). Bilang paghihiganti, kinulam ni Bestra si Jesusa subalit nakakapagtakang sa kanyang kamatayan ay nailuwal pa ang sanggol na dinadala nito sa sinapupunan. Inialay ni Don Manuel ang buong panahon nito sa pagpapalaki sa kanilang anak na si Susan (Rosemarie). Samantala, nagsimulang maghasik ng lagim si Satur (George Estregan) sa buong pamilya ni Don Manuel. Dinala ni Satur si Susan sa bundok ng diablo ngunit bago matapos ang pelikula, nailigtas ito ng kasintahang si Ronaldo (Ricky Belmonte).


Totoong payak lamang ang nais itumbok ng At Lumaganap Ang Lagim dahil bukod sa walang patumanggang sigawan, habulan at patayan, hinaluan din ito ng kung anu-anong sangkap tulad ng iyakan at romansa. At bakit nga hindi kung pakaiisiping ang tinatalakay ng pelikula ay ang tema ng paghihiganti. Dahil nga payak lamang ang nais ipahatid at aliw lang ang layon nito, pinalabas ng pelikula ang salimuot ng relasyon sa pagitan ng mag-inang Bestra at Leona at ang karanasang nagtulak sa kanila tungo kadiliman. Ang hindi tinalakay ng pelikula ay ang ilang mahahalagang bagay ukol sa kataka-takang pagbangon ni Jesusa mula sa hukay gayundin ang katotohanang bumabalot sa likod ng palagiang pagpapakita ni Leona kay Susan mula pa sa pagkabata nito. Walang scope ang pelikula at kulang ang insight nito ukol sa paghihiganting paksa nito. Pilit ang mensahe nitong kabutihan at kaayusan pa rin ang mamamayani sa mundong napapaligiran ng kasamaan at kadiliman. At ganoon din naman, ilusyon lamang ang dala nito sa pagtalakay ng ugnayan ng mga tao sa bawat isa. May pasaring ang pelikula tungkol sa magkaibang pananaw ukol sa relihiyon at ganoon din naman ang simbahan, ngunit hindi ito natalakay at nabigyan ng hustong pansin. Hindi rin ito nagamit upang mapalawak ang pang-unawa ng manonood sa sinasabi ng pelikula ukol sa maling pananampalataya ng ilang mga tauhan nito.


Dulang Pampelikula At Direksiyon: Armando A. Hererra
Sinematograpiya: Eduardo Jacinto
Musika: Ernani Cuenco
Editing: Gervacio Santos
Produksiyon: Dukeland Productions

KAYA KONG ABUTIN ANG LANGIT... Patungo Sa Walang Hanggan


Pasukdol ang pagsasalarawan ng pelikulang Kaya Kong Abutin Ang Langit (V.H. Films, Inc., 1984) sa karanasan ng isang babaeng gagawin ang lahat upang makamtan ang marangyang pamumuhay na naging mailap sa kanya mula sa pagkabata. Lubhang naging malapit si Clarissa (Maricel Soriano) sa pamilya ng ninang nitong si Monina (Liza Lorena) at kinakapatid na si Therese (Arlene Muhlach) kumpara sa kanyang inang si Naty (Charito Solis) at nakatatandang kapatid na si Nancy (Gina Alajar). Dumating ang pagkakataong umibig si Therese kay Daryl Revilla (William Martinez) at kahit labag sa kalooban ng ina ay patuloy pa rin ito sa pakikipagkita sa kasintahan. Ipinagtapat ni Clarissa kay Monina ang pakikipag-relasyon ng anak at labis itong ikinasama ng loob ni Therese hanggang sa magkaroon ito ng malubhang karamdaman sanhi ng kanyang sakit sa puso. Napagdesisyunan ni Monina na dalhin ang anak sa ibang bansa upang doon ipagamot, ngunit ipinagpilitan pa rin ni Clarissa ang pagsama sa kanila. Dala ng matinding galit ay inatake si Therese na naging dahilan ng pagkamatay nito. Kinumbinsi ni Monina si Naty na ampunin si Clarissa upang maging tagapagmana ng kanilang kayamanan. Habang nagbabakasyon sa Baguio ay naaksidente ang mag-asawa at napasakanya ang lahat ng ari-arian ng pamilya Gardamonte. Hindi nag-aksaya ng panahon si Clarissa, kinuha nito si Daryl upang gamiting hagdan tungo sa kanyang pag-akyat sa lipunan. Tuluyan nang tinalikuran ni Clarissa ang kanyang pamilya hanggang sa mamatay ang kanyang ina. Kasunod nito ay ang unti-unting pagkalugi ng kanyang mga negosyo. Nagdesisyon si Clarissa na pakasalan ang manliligaw na si Jerome Recto (Francis Martinez) ngunit sa araw ng kanilang pag-iisang dibdib ay hindi ito dumating sa simbahan. Tinalikdan si Clarissa ng mga inaakalang kaibigan sa lipunang dati'y kinabibilangan. Nagtungo ito kay Nancy ngunit ipinamukha ng kapatid sa kanya ang poot na kinimkim ng matagal na panahon. Madilim ang buhay ni Clarissa, walang sigurado sa bawat hakbang maliban, kung pakasusuriin, sa kamatayan.


Upang ganap na maitampok ang kasalimuotan ng mga karanasang personal at panlipunan, nagamit ng Kaya Kong Abutin Ang Langit ang sinematikong estratehiya ng pagbabalik-larawan ngunit napakanipis ng temang ipinalaman sa mga kumbensiyon ng genre subalit konsistent ang disenyong biswal at sinematograpiya, akmang-akma ang tunog at musika. Habang hinihimay ang naratibo, unti-unting natuklasan ang proposisyong ipinapakain ng pelikula sa manonood, isang proposiyong taliwas sa pagnanasang patuloy na mangarap at mabuhay. Hindi na bagong dugo si Gina Alajar kung sining ng pag-arte ang pag-uusapan. Pero nagde-deliber pa din siya tulad ng inaasahang dapat ideliber ng isang aktres na katulad niya. Isinasaad nito ang pagkaunawa at metodo sa layuning dramatiko ng pelikula. Katangi-tangi rin ang pagganap ni Maricel Soriano kung hindi pa sana niya nagagawa ang Hindi Kita Malimot at Teenage Marriage. Totoong nabawasan ang hysterical gestures niya sa pelikulang ito ngunit wala rin naman siyang ipinakitang bagong kakayahan para pangatawanan ang papel ng ambisyosang dalagang gagawin ang lahat upang abutin ang kanyang pangarap. Kapansin-pansin, halimbawa ang simplistikong linyang Ayoko ng tinatapakan ako, ayoko ng masikip, ayoko ng mabaho, ayoko ng walang tubig, ayoko ng walang pagkain, ayoko ng putik! Isang mala-katotohanan ang gayong paninindigan na ginawaran din ng mala-makatotohanang pagganap na tila walang sapat na pang-unawa, unang-una kung ano ang tinutukoy ng manunulat/direktor/karakter/artista. Ang husay ni Bb. Soriano ay hindi nabigyan ng sapat na paggabay upang magagap ang kabuuan ng kanyang karakter. Wastong sabihin na may mga kumbensiyon ang anumang genre ngunit lagi nang nilalayon ng sinumang artista ang pag-igpaw kundi man pagbuwag sa mga ito. Sa kaso ng Kaya Kong Abutin Ang Langit, ni hindi natugunan ng pelikula ang kahingian ng sarili nitong genre dahil na rin sa simplipikasyon at palihis na lapit sa paksa ng naratibo.


Direksiyon: Maryo J. de los Reyes
Dulang Pampelikula: Jake Tordesillas, Lualhati Bautista At Via Hoffman
Sinematograpiya: Joe Batac, Jr.
Musika: Willy Cruz
Editing: Edgardo Vinarao
Disenyo: Butch Garcia
Produksiyon: V.H. Films, Inc.