Ano Ang LIHIM NG KALAPATI?


Sa pelikulang Mga Lihim Ng Kalapati (FLT Film Productions, 1987), ipinakita ang pag-urong ni Madonna (Isadora) mula sa isang mundong nawalan na ng komunikasyon patungo sa kanyang sariling mundo kung saan ay siya lamang ang maaring makakilala, subalit sa bandang huli ay lalayo rin ito sa bahay na tinitirhan hindi upang harapin ang mundo sa labas kundi upang ilagak ang indibidwal na sarili sa isang mundong tiwalag rin. Mapapansin ang nangingibabaw na tema ng solitaryong paglalakbay ni Madonna tungo sa isang katubusang hindi rin nito lubusang magagap. Upang ganap na maitampok ang kasalimuotan ng karanasang personal ni Madonna ay malikhaing nagamit ng pelikula ang sinematikong estratehiya ng pagbabalik-larawan. Naging masinop at dramatiko ang sinematograpiya sa pagtatanghal ng madilim, malungkot, nakakatakot, kawalang-pag-asa at kawalan ng pananalig sa tao. Ipinakita ng pelikula ang reyalidad ng mundong ginagalawan ni Madonna sa pamamagitan ng pakikisalamuha nito sa mga potensiyal na biktima habang ginagaygay ang pasikot-sikot ng kanyang pribadong mundo. 


Nagtangkang maging alternatibo ng Mga Lihim Ng Kalapati. Ngunit hindi malinaw kung alternatibo saan. Gayon pa man, mapapansin sa watak-watak na daloy ng naratibo ang pagsisikap na pagsanibin ang mga nasang pangkaisipan, pisikal at seksuwal upang buuin ang pagkatao ng tao. Tulad ng iba pang pelikula ni Celso Ad Castillo, kapuri-puri ang teknikal na aspeto ngunit problematiko ang resolusyon ng naratibo. Mahusay ang paghimay ng mga argumento, ang pagsasalit-salit ng mga lebel ng simbolismo, ang pagpili ng tunog na aangkop sa isang eksena ngunit isinara ang teksto ng paikot na dulog. Sa gayon, hindi pinapahintulutan ng pelikula ang eksternal na pagbasa sa teksto maliban sa kung anong saysay ang nakapaloob sa pakikipagtalik ni Madonna sa bawat lalaking nakadaupang-palad nito. Katangi-tangi rin ang pagganap ni Isadora. Totoong nabawasan ang kanyang hysterical gestures sa pelikulang ito ngunit wala siyang ipinakitang bagong kakayahan upang pangatawanan ang papel ng babaeng biktima ng isang kahindik-hindik na nakaraan. Ang tapang ng tema at husay ni Isadora ay hindi nabigyan ng sapat na paggabay upang magagap ang kabuuang sustansiya ng kanyang karakter. Malaki rin sana ang potensiyal ng iba't-ibang manipulasyong kinasangkapan ng pelikula tulad ng gunita ng pagyao ng ina ni Madonna (Marissa Delgado), ang imahen ng misteryosong lalaki (Sonny Parsons) sa kanyang panaginip, eksena ng pakikitungo ni Madonna sa kanyang katulong (Tanya Gomez). Ang mga anakronismong ito, kung nagamit lang sana nang mabuti, ay makapagpapalinaw sa mas masalimuot na pagpapakahulugan. Ngunit tila hindi ito nalinaw at napag-ugnay ng bisyon ng pelikula. Sa kabuuan, hindi lamang ang pangunahing karakter ang ginawang baliw. Nabaliw rin ang marami pang aspeto ng pelikula.

Direksiyon: Celso Ad Castillo
Dulang Pampelikula: Celso Ad Castillo At Rei Nicandro
Sinematograpiya: Ver Dauz
Editing: Enrique Jarlego
Disenyo: Dante Mendoza
Produksiyon: FLT Film Productions

Pagpapatotoo Ng Babaeng DISGRASYADA


Isinalaysay ng Disgrasyada (Regal Films, Inc., 1979) ang karanasan ni Maria (Rio Locsin), isang dalagang naging biktima ng pagsasamantala ni Don Miguel (Subas Hererro), ama ni Rodrigo (Rolly Quizon), ang kanyang nobyo. Ngunit hindi dito nagwawakas ang pagsasalarawan ng kanyang biktimisasyon. Labag sa kalooban ng mga magulang ni Rodrigo ang pagpapakasal nito kay Maria. Sa araw ng kanilang pag-iisang dibdib ay ipinadukot ni Don Miguel ang dalaga at naiwang mag-isa sa altar si Rodrigo. Sa mas malawak na pagtingin, biktima si Maria ng kahirapan at ng mababang pagtingin ng lipunan sa kanya. Sa simula, tila hindi siya makaligtas sa gayong kaapihan sapgkat kailangang harapin niya ang kanyang suliranin samantalang tinitimbang ang iba pa niyang papel sa lipunan bilang anak at nobya. Mula sa paglimi sa kanyang aping kalagayan, napilitan si Maria na magtungo sa siyudad hanggang sa makilala nito si Carding (Ronald Corveau), isang bit player sa pelikula. Sa tulong ng prodyuser na si Mr. Locsin (Johnny Wilson), inilunsad si Maria bilang Ria Alma, ang bagong bituin sa pinilakang tabing. Tuluyang itinakwil ni Maria si Carding dahil sa unti-unti itong kinokonsumo ng kanyang panibugho. Nagbalik si Maria sa San Clemente upang ipaghiganti ang kapihang dinanas sa mga kamay ni Don Miguel. Naisagawa ni Maria ang kanyang balak at sa kabila ng kanyang tagumpay ay nanaig pa rin ang damdamin nito kay Rodrigo.

Matingkad at pasukdol ang pagsasalarawan ng pelikulang Disgrasyada sa karahasang dinaranas ng babae. Isinalarawan dito ang malupit na karanasan ng isang babaeng ginahasa na naging dahilan ng pagpanaw ng katinuan sa kanyang pag-iisip. Bagaman nakaririmarim ang karahasang danas ng babae marahas din ang pagpataw ng mga panlipunang ekspestasyon at pagkakahon ng mga babae. Paggamit sa babae bilang pampalubag sa pagnanasang sekswal ng mga lalaki at paghahanap sa kadalisayan ng babae. Isinasangkot ng pelikula ang mga pagpapahalaga at institusyon sa pagtistis sa mga karahasang pangkasiriag umiiral sa lipunan. Iniuugnay sa karahasang ito ang mga gawain ng humahawak ng kapangyarihan, ang panginoong may ari ng mga lupain, gayundin ang kura paroko ng simbahan. Masinop ang sinematograpiya sa pagsasalarawan ng dominasyon nang hindi nagiging mapagsamantala. Naging makabuluhan din ang dulang pampelikula sa paraang nakapagsangkot ito ng mga tauhang pinapaalingawngaw ang buhay at karanasan ng pangunahing tauhan at naglulundo sa kolektibong mithiin ng kababaihan. Mahusay rin ang karakterisasyon sa paglalahad ng kapani-paniwalang motibasyon ng mga tauhan para mag-isip, kumilos at magbago.

Direksiyon: Elwood Perez
Dulang Pampelikula: Toto Belano
Sinematograpiya: Johnny Araojo
Musika: Ernani Cuenco
Editing: Rogelio Salvador
Disenyo: Dez Bautista
Produksiyon: Regal Films, Inc.

Pasabog Ng Isang BOMBA STAR


Magkabigkis ang pangunahing tunggalian sa pelikulang Bomba Star (Regal Films, Inc., 1980) ni direktor Joey Gosiengfiao. Labag sa kalooban ni Estrella Montana (Celia Rodriguez) ang kagustuhan ng anak nitong si Estellita (Alma Moreno) na maging artista tulad ng iniidolong aktres na si Stella Fuego (Marissa Delgado). Sa isang pagkakataon ay hinubaran si Estellita ng kanyang ina sa harap ng taong bayan at labis ikinahiya ng dalaga ang kinsangkutang iskandalo. Sa tulong ni Joey (Ricky Belmonte), naabot ni Estellita ang kanyang pangarap. Umibig ito kay Mike Moreno (Roel Vergel de Dios), ang kapareha sa kanyang kauna-unahang pelikula. Sa huli, kakailanganin niyang mamili bilang artista, anak at mangingibig at nasa paglalahad ng dramatikong tensiyon at paggalugad sa mga konteksto ng bubuuing pasiya ang kabuluhan ng pelikula. "Bomba Star" na maituturing si Estellita sa mata ng palaos nang si Stella Fuego. Matapos mapagwagihan ang parangal bilang pinakamahusay na aktres sa simula ng pelikula, naging abala ito sa pagpupumilit na maisapelikula ang nobelang Bomba Star ngunit nais ng manunulat ang higit na batang artista upang gumanap sa pangunahing tauhan. Lingid sa kanyang kaalaman ang pagtuklas ng prodyuser (George Estregan) ng bagong mukha upang ilunsad sa pamosong proyekto. Nang mapili si Estellita, binigyan ito ng bagong pangalan at nakilala bilang Stella Amor. Isinama sa gagawing pelikula si Robert Rivero (Eddie Gutierrez), dating kapareha at mangingibig ni Stella Fuego. Iigting ang takbo ng kuwento sa unti-unting pagpanaw ng katinuan ng pag-iisip ni Estrella bunga nito, mapipilitan si Ramon (Dindo Fernando) na dalhin ang asawa pa-Maynila upang ipasok sa isang institusyong pang-kaisipan. Hindi pa rin naging madali para kay Estellita ang situwasyon. Bukod sa pagtupad sa kanyang responsibilidad bilang artista, kailangan niyang hatiin ang sarili sa ama at nobyong kapuwa nanganailangan ng kanyang atensiyon. Sa pagsapit ng kasukdulan ng naratibo, wawasakin ni Stella ang lahat ng pangarap ni Estellita nang dumalo ito sa premiere night ng "Bomba Star" at isa-isang binaril ang mga taong nasa likod ng matagumpay na pelikula. Nagkagulo sa loob ng sinehan at naging sanhi ng pagkasawi ng mga manonood.


Pinatitingkad ang pelikula ng mga katangian ng sineng bold ang oryentasyon sa ilang ipinamalas nitong kumbensiyon. Pangunahin sa mga katangiang ito ang pagtatampok sa katauhan ni Estellita. Bilang anak, kailangan niyang tiisin ang pagpupursigi ng inang iwaksi ang sariling pangarap na maging artista. Bilang aktres, kailangan namang ilatag ang hubad niyang katawan upang maging isang ganap na bituin. Maingat na binuo ang karakter ng mga tauhan kaya naman kahit kumikilos sila hindi ayon sa paghuwad sa mga gasgas na karakterisasyon kundi ayon sa maingat at matalinong paghimay sa iba't-ibang mga tensiyong kinakaharap ng mga tauhan. Ang inang si Estrella na sa simula'y dagdag na pasanin kay Estellita ay labis na pinagsisihan ang kalupitang nagawa at bago matapos ang pelikula ay makakamit ang lubos na pagpapatawad ng anak. Ipinakita naman sa katauhan nina Joey at Robert ang salimuot ng nakatagong pag-ibig at ang malagim nitong kinahinatnan. Itinampok rin sa Bomba Star ang prosesong pinagdaraan ng pelikula sa mapanuring sensura at kung paanong nakikibaka ang mga prodyuser sa institusyon at estruktura ng Bagong Lipunan. Ipinapahiwatig din ng pelikula ng kabatiran tungkol sa pagkatao at lipunan at ng posibilidad ng paghuhunos sa anyo ng bold sa sineng Pilipino.


Direksiyon: Joey Gosiengfiao
Dulang Pampelikula: Toto Belano
Sinematograpiya: Peping Austria
Musika: Lutgardo Labad
Editing: Rogelio Savador
Disenyo: Dez Bautista
Produksiyon: Regal Films, Inc.