SARI-SARING SINENG PINOY

Mula nang itatag ang taunang Metro Manila Film Festival ay napalibutan na ito ng mga suliraning pumaimbulog sa Industriya ng Pelikulang Pilipino. Kadalasa'y kinukuwestiyon ang nagiging desisyon ng mga hurado. Noong 1975 nang itanghal bilang pinakamahusay na pelikula ang Diligin Mo Ng Hamog Ang Uhaw Na Lupa (JE Productions) ay lubhang ipinagtaka ito ng mga kritiko sa dahilang higit na kapuri-puri ang Araw-Araw Gabi-Gabi (Lyra Ventures, Inc.). Sa pagpili pa lamang ng mga pelikulang kalahok sa taunang pista ay pinapalibutan na ito ng kontrobersiya. Pinagsasama taun-taon ang mga uri ng likhang komersiyal at ang mga obrang nagsusulong sa sining ng Pelikulang Pilipino. Kasama sa talaang ito ang mga pelikulang tulad ng Kasal-Kasalan Bahay-Bahayan (HPS Film Productions) na siyang nagkamit ng parangal bilang Pinakamahusay Na Pelikula ng taong 1979, Ang Panday (FPJ Productions, 1980) ni Fernando Poe, Jr., Teng-Teng De Sarapen (RVQ Productions, Inc., 1983) tampok si Dolphy at ang Shake, Rattle And Roll (Athena Productions, Inc., 1984) na siyang kauna-unahang pelikulang horror na inilahok sa pista. Hindi nakapagtatakang pinagdudahan ang mga pelikulang nagtatamo ng parangal bawat taon. Ang mga likhang ito rin ang pinipilahan ng mga manonood sa takilya tuwing kapaskuhan na siyang unang araw ng pagtatanghal ng mga pelikulang kalahok sa taunang pista at idinideklara bilang Top Grosser. Ngunit hindi rin maikakaila na sa Metro Manila Film Festival din natin unang napanood ang ilan sa mga ipinagmamalaking pelikulang Pilipino. Napapalooban man ng samu't-saring suliranin ang pagdiriwang ng pista ay masasabing malaki rin ang naitulong nito sa patuloy na pagsulong ng sineng Pinoy mula dekada '70 hanggang 80.

Di malilimutan ang mga likhang nagsulong sa kalidad ng Pelikulang Pilipino nang magsimulang itanghal ang mga obrang ito sa taunang Metro Manila Film Festival. Naging matagumpay ang paglulunsad ng taunang pista noong 1975. Kinakitaaan ng masidhing pagnanasa ang mga manlilikhang maghandog ng makabuluhang pelikulang Pilipino nang sumunod na taon. Narito ang talaan ng mga Pinakamahusay na Pelikulang Pilipino taong 1975 hanggang 1985 mula sa Metro Manila Film Festival.



MINSA'Y ISANG GAMU-GAMO
(Premiere Productions, 1976)
Dulang Pampelikula: Marina Feleo Gonzalez
Direksiyon: Lupita A. Concio



INSIANG
(Cinemanila Corporation, 1976)
Dulang Pampelikula: Mario O'Hara At Lamberto Antonio
Direksiyon: Lino Brocka



GANITO KAMI NOON, PAANO KAYO NGAYON?
(Hemisphere Pictures, 1976)
Dulang Pampelikula: Ediie Romero At Roy C. Iglesias
Direksiyon: Eddir Romero



BURLESK QUEEN
(IAN Film Productions, 1977)
Dulang Pampelikula: Celso Ad Castillo At Mauro Gia Samonte
Direksiyon: Celso Ad Castillo



KUNG MANGARAP KA'T MAGISING
(LVN Pictures, 1977)
Dulang Pampelikula: Rey Santayana At Mike de Leon
Direksiyon: Mike de Leon



ATSAY
(IAN Film Productions, 1978)
Dulang Pampelikula: Edgardo M. Reyes
Direksiyon: Eddie Garcia



RUBIA SERVIOS
(Sampaguita Pictures, Inc., 1978)
Dulang Pampelikula: Mario O'Hara
Direksiyon: Lino Brocka



INA KA NG ANAK MO
(Movie Masters, 1979)
Dulang Pampelikula: Jose Dalisay, Jr.
Direksiyon: Lino Brocka



ANG ALAMAT NI JULIAN MAKABAYAN
(IAN Film Productions, 1979)
Dulang Pampelikula: Marina Feleo Gonzales
Direksiyon: Celso Ad Castillo



BONA
(NV Productions, 1980)
Dulang Pampelikula: Cenen Ramones
Direksiyon: Lino Brocka



BRUTAL
(Bancom Audiovison Corporation, 1980)
Dulang Pampelikula: Ricardo Lee
Direksiyon: Marilou Diaz-Abaya



KISAPMATA
(Bancom Audiovision Corporation, 1981)
Dulang Pampelikula: Clodualdo del Mundo, Jr. Raquel Villavicencio At Mike de Leon
Direksiyon: Mike de Leon



HIMALA
(Experimental Cinema Of The Philippines, 1982)
Dulang Pampelikula: Ricardo Lee
Direksiyon: Ishmael Bernal



MORAL
(Seven Stars Productions, 1982)
Dulang Pampelikula: Ricardo Lee
Direksiyon: Marilou Diaz-Abaya



KARNAL
(Cine Suerte, Inc., 1983)
Dulang Pampelikula: Ricardo Lee
Direksiyon: Marilou Diaz-Abaya



BULAKLAK SA CITY JAIL
(Cherubim Films, 1984)
Dulang Pampelikula: Lualhati Bautista
Direksiyon: Mario O'Hara



BUKAS, MAY PANGARAP
(TRI Films, 1984)
Dulang Pampelikula: Ricardo Lee
Direksiyon: Gil M. Portes



SHAKE, RATTLE & ROLL
(Athena Productions, Inc., 1984)
PRIDYIDER Episode

Dulang Pampelikula: Amado Lacuesta, Jr.
Direksiyon: Ishmael Bernal



BOMBA ARIENDA
(Brown Fox Organization, 1985)
Dulang Pampelikula: Ricardo Lee
Direksiyon: Mel Chionglo



ANO ANG KULAY NG MUKHA NG DIYOS?
(LEA Productions, 1985)
Dulang Pampelikula: Jose Dalisay, Jr.
Direksiyon: Lino Brocka

Namamasukan bilang waitress si Aida Macaraeg (Vilma Santos) sa isang chinese restaurant. Mag-isa niyang itinataguyod ang kanyang pamilya. Matagal nang nais takasan ni Aida ang lahat ng kanyang responsibilidad at ang pagsama niya kay Carding (Phillip Salvador) ang naging daan upang talikuran ang sariling pamilya. Nanirahan ang dalawa sa isang maliit na apartment at bahagya nilang mapagkasya ang kanilang kinikita. Nadakip ng mga may-kapangyarihan si Carding dahil sa sa pagpaslang sa isang pulis. Nasintensiyahan ito ng labing apat na taong pagkabilanggo dahil sa kinasangkutang krimen. Nang malaman ni Aida ang kanyang pagdadalantao, sumagi sa isipan niyang sumailalim sa isang aborsiyon dahil hindi niya mapapangatawanan ang pagpapalaki sa bata ng nag-iisa. Sa restaurant ay nakilala ni Aida si Tito Pangilinan (Mario Montenegro), isang  nakatatandang lalaking may sariling pamilya. Makailang ulit na sumulat si Carding kay Aida pero wala siyang sinagot kahit isa. Makaraan ang pitong taon ay lumaya si Carding at hinanap ang asawa. Ikinagulat ni Aida ang muli nilang pagkikita. Napansin ni Carding ang batang si Alvin (Alvin Enriquez) at nalaman din niya ang pakikipag-relasyon ni Aida kay Tito. Idinemanda ni Carding ng adultery si Aida at dala ng kasong kinasasangkutan ay inilayo ni Tito ang kanilang anak. Sa hukuman ay ipinagtapat ni Aida na ipinalaglag niya ang kanilang anak ni Carding dahil sa labis na kahirapan. Bago ihain ang desisyon ng korte ay iniatras ni Carding ang demanda laban kay Aida. Natanggap na nito ang situwasyon kaya't maninirahan na ito sa Cebu. Sa huli ay pinasalamatan ito ni Aida.

Masinop ang mga elemento ng pelikula sa Adultery (Regal Films, Inc.). Madulas ang daloy ng iskrip ni Jose Javier Reyes, konsistent ang disenyong biswal at sinematograpiya, malinis ang editing, akmang-akma ang tunog at musika. Ang paglikha ni Vilma Santos sa masalimuot karanasan ni Aida ay isinasapakete ng kanyang namumukod-tanging pagganap. Binalangkas ng matingkad na paglalahad ni Phillip Salvador ang mithiin sa lahat ng dramatikong tensiyong nagbibigay ng naiibang sigla sa tradisyon ng pagganap sa pelikula. Sa halip na unidimensiyonal ang pagsasalarawan sa karanasan ng isang babae ay binigyan ito ng maramihang posibilidad sa pamamagitan ng sinematikong pagsasadula ni Lino Brocka, ang istereotipong ito ay isinalaysay sa paglalakbay ng kababaihan tungo sa sariling pagkilala at katuparan.

Diosa

May misteryo sa likod ng sunud-sunod na pagkamatay ng mga lalaki sa angkan ng mga Alegre. Ang dalawang natitirang lalaki ng angkan, ang magkapatid na sina Jun (Alfie Anido) at Teddy (Lloyd Samartino) ang naiwang tagapagmana ng kanilang yumaong ama. Naging punong tagapamahala ng kanilang negosyo si Jun. Nakatakda na rin ang  kanyang pagpapakasal sa nobyang si Joanne (Jenny Ramirez), ngunit nabihag siya sa ganda ni Katrina (Lorna Tolentino), isang misteryosang babaeng nakilala niya sa disco. Naging madalas ang kanilang pagkikita hanggang matunton at mahuli sila ni Joanne. Walang hilig sa negosyo si Teddy, pinagtutuunan nito ng pansin ang pagtatapos ng kursong Antropolohiya. Sa kanyang pagsasaliksik ay nagawi ito sa Baryo Alitaptap at dito niya nakilala si Luz (Lorna Tolentino), isang mayuming dalagang naninirahan sa bundok. Nabihag ng kasimplehan ni Luz si Teddy at nahulog ang kanilang loob sa isa't-isa. Di naglaon ay kinailangang lumayo ni Luz dahil ayaw niyang mapahamak si Teddy. Nagbalik sa Maynila si Teddy at ipinakilala sa kanya ni Jun si Katrina. Dahil malaki ang pagkakahawig ni Luz kay Katrina, nagkaroon si Teddy ng kaugnayan sa nobya ng kapatid. Minsa'y nakita ni Jun sina Teddy at Katrina na magkasamang nanood ng sine at dito nagsimula ang alitan ng magkapatid. Nagtungo si Teddy sa Nueva Ecija at doon ay natuklasan nitong iisa ang babaeng naging dahilan ng pagkamatay ng kalalakihan sa kanilang angkan. Samantala, isinama ni Katrina si Jun sa Baryo Alitaptap upang ipakilala sa kanyang pamilya. Sinundan ni Teddy si Jun para iligtas sa kapahamakan, ngunit naisagawa na ni Katrina ang kanyang paghihiganti. Gusto ng diwatang si Luciernaga (Lorna Tolentino) maibalik ang mga alahas na kinuha ng kanyang lolo na si Don Felipe (Raul Casado) upang matahimik ito. Sa  pagtatapos ng pelikula ay ibinalik ni Teddy ang hiyas ng diwata.

Isang metaporikal at tuwirang pagdanas sa hamon ng tradisyon ang dinaanan ng magkapatid na Jun at Teddy sa Diosa (Regal Films, Inc., 1981). Wala na sa kamalayan ng mga ito ang sinaunang kapaniwalaan. Binulabog ng kanilang ninuno ang dinatnang ayos ng kalikasan at nabulabog naman ang mga ito ng kanilang aroganteng pananaw sa mundo ng supernatural. Sa unang tingin ay tila isang simpleng pelikula lamang ang Diosa. Ito ay behikulong nagsasalarawan ng kinalalagyang posisyon ng mga tradisyong wala na sa kamalayan ng modernong kaisipan. Nagbubukas ang pelikula ng pinto upang tanawin ng nito ang nakalipas at ang malaking posibilidad na maunawaan kahit sa nalohikal at nagohikal na signipikasyon na may isang bahagi ng kanilang katauhang nakikipagtagpo sa guni-guning bahagi ng kanilang reyalidad. Hinikayat ng lingid sa reyalidad na iyo na kinakatawan ng mapang-akit na diwata ang magkapatid sa kaibuturan ng kanyang pinagmulan. Sa ganitong pagbasa, hindi nagkataon lamang na paghihiganti ang nasa ng diwata kundi nais nitong iparamdam ang pakikiisa sa katutubo, gaano man kaganda o kasakit nito.

Direksiyon: Maryo J. de los Reyes
Dulang Pampelikula: Soxy Topacio Kriss Adalia At Jake Tordesillas
Sinematograpiya: Joe Batac, Jr.
Musika: Lutgardo Labad
Editing: Rogelio Salvador
Disenyo: Dez Bautista
Produksiyon: Regal Films, Inc.