Pssst... SILIP Tayo!

Posted by Jojo Devera , Labels: , , ,


Ang mabuting paraan sa panonood ng mga pelikula ni Elwood Perez ay hindi ang paghusga sa nilalaman nito kundi ang pagtingin dito bilang koleksiyon naiiba at malalaking eksenang puno ng emosyon. Lahat ng ambisyon, intensiyon at mga melodramatikong tagpong hindi kakikitaan ng kaseryosohan. Tulad na lamang sa Magkaribal (Regal Films, 1979) kung saan sinampal ng steak ni Christopher de Leon sa mukha si Vilma Santos habang kumakain sa isang restaurant. Samantalang sa Miracle Of Love (GC Films, 1981) si Roxanne Abad-Santos sa papel ng isang babaeng may leukemia ay nag-break down at humagulhol nang madiskubre ang kanyang karamdaman sa isang sementeryo. Nang lumikha ng ingay ang Disgrasyada (Regal Films, 1979) kung saan nais ipatigil ng simbahang Katoliko ang pagpaplabas nito, nagsipuntahan ang manonood sa mga sinehan upang masaksihan ang kontrobersyal na pelikulang naglunsad kay Rio Locsin sa pagka-bituin at kumita ito ng milyun-milyon sa takilya. Sa pagbabalik tambalan nina Nora Aunor at Tirso Cruz III sa Till We Meet Again (Regal Films, 1985) inakala ng lahat na tuluyan nang tinalikuran ni Elwood ang paglikha ng mga kontrobersyal na pelikula, dumating ang Silip, ang pinaka-bold na ginawa ng direktor. Pinagsama sa unang pagkakataon ang dalawa sa pinakamalaking bold actresses na sina Sarsi Emmanelle at Maria Isabel Lopez. Ang Silip (Viking Films International, 1985) ay kuwento ng dalawang babaeng may magkaibang opinyon sa seks. Demonyo ang tingin ni Tonya (Maria Isabel Lopez) dito. Sa edad na mahigit sa dalawampung taon ay napapanatili pa nito ang kanyang pagkabirhen sa pamamagitan ng pagpipigil ng kayang mga pagnanasa sa pamamagitan ng mataimtim na pagdarasal o sa paggulong nito sa mainit na buhangin sa disyerto at pagkiskis ng asin sa maseselang bahagi ng kanyang katawan, ngunit hindi pa rin maibsan ng kanyang gawain ang nagsusumidhing pagnanasa. Pilit namang binabaluktot ni Selda (Sarsi Emmanuelle) ang paniniwala ng kaibigan. Laki sa siyudad kung kaya't mapusok ito at hindi matatawaran ang kahiligan sa makamundong tawag ng laman.

Ang walang patumanggang pagtatalo ng dalawa ukol sa moralidad ng seks ay nagdulot ng gulo at eskandalo sa nananahimik na komunidad. Pati na rin ang mga estudyante sa katesismo ni Tonya ay nalilito at naguguluhan naman ang mga lalaking kinahuhumalingan ni Selda. Nang magkaroon ng salot at ang sunud-sunod na pagkamatay ng mga taga-baryo, tuluyan silang isinumpa ng kanilang mga kababaryo. Anmo'y hinango sa bibliya ang kanilang kinahantungan, ngunit may mga isyu ukol sa relihiyon na tinukoy ang pelikula. Sa isang eksena may labingdalawang gulang na batang babae ang lumapit sa isang hubad na lalaki, itinaas ang kamay at nagsabing Pahawak sa sungay ng demonyo! Kailangan pa ba nating hulaan kung anong bahagi ng katawan ang kanyang tinutukoy? Ganitong uri ng mga tagpo ang bumubuo sa naratibo ng Silip. Hindi matukoy ng pelikula ang karampatang karakterisasyon. Ang mga nakakamanghang eksena ang nagdala sa pelikula. Sa umpisa pa lamang kung saan ipinakitang kinakatay ang isang malaking kalabaw, hanggang sa kontrobersyal na tagpo ng pagsasamantala kina Sarsi at Maribel kung saan nakulob sila sa isang kubong puno ng mga hubad na lalaki, tinukso ng pelikula ang manonood at tanggapin ang mga insultong dulot nito. Hindi maitatatwa ang melodramatikong punto ng pelikula na kadalasa'y payak ngunit naisalba ito ng direksiyon ni Elwood Perez. Hindi maituturing na obra ang Silip ngunit nararapat pagtuunan ng pansin dahilan sa kakaibang tema nito.

Direksiyon: Elwood Perez
Dulang Pampelikula: Ricardo Lee
Sinematograpiya: Johnny Araojo
Musika: Lutgardo Labad
Editing: Edgardo Vinarao
Disenyo: Gerry Pascual
Produksiyon: Viking Films International

7 Comments

Sa Aking Panonood Ng Sine

Posted by Jojo Devera ,


Nakakalungkot isiping ang mga sinehan sa kalakhang Maynila ay unti-unti nang nabubulok at tuluyang nasisira. Tulad sa ibang progresibong bansa, nahalintulad na rin ang Pilipinas sa mga ito. Karamihan ng mga sinehan ay nakalagak na sa loob ng naglalakihang mga malls. Natatandaan ko na sa Cinema 21 sa Cubao ako unang nakapanood ng pelikulang For Adults Only. Nasa unang taon ako ng high school nang aking mapanood ang Stepsisters (MVP Pictures, 1979) ni Elwood Perez sa naturang sinehan. Karamihan ng mga pelikulang ipinrodyus ng Regal Films ay doon din ipinapalabas. Dahilan sa lubhang napakalapit ng Cubao sa aming tirahan kung kaya't doon ako madalas magbabad kapag nais kong manood ng sine. Karamihan sa mga pelikulang aking binabalikan dito ay sa mga sinehang ito ko napanood. Hindi ko mapigilang malumbay hindi lamang sa estado ng industriya ng pelikulang Pilipino kundi pati na rin sa kalagayan ng mga lumang sinehang ito. Kung hindi nila ginagawang lugar para sa pagtitipon ng mga Born Again Christians o tiyangge, pinagpapalabasan ito ng mga double features at tuluyan nang ginawang second run moviehouses.

Kapag naiisipan kong mag-lakwatsa o magbulakbol sa eskuwela, tulad ng karamihan ng mga kabataan nang panahong iyon, palagi akong nanonood ng sine. Dito nauubos ang baon kong pera. Alas-nuwebe ng umaga kung magbukas ang mga sinehan noon, kaya nakapila na ako sa takilya ng sinehan. Kadalasa'y lunod sa kaligayahan habang pinapanood ang mga obra nina Brocka at Bernal o ang mga walang kawawaang pelikula nina Perez at Gosiengfiao nginit patuloy itong nagbigay ng lubos na kaligayahan sa akin bilang manonood ng sineng Pinoy. Ang New Frontier naman ang pinakamalaking sinehan sa lungsod ng Quezon kung kaya't dito kadalasang ginagawa ang mga natatanging pagtatanghal ng mga pelikulang Pilipino o Premiere Night. Isang gabing kung saan ang mga artista, direktor, mga manggagawa nito at ang publiko ay nagtitipon-tipon upang panoorin ang sineng kanilang ipapalabas. Ilang pagkakataon na rin akong nakapanood ng mga pelikulang ipinalabas dito. Dahilan na rin siguro noong nasa kolehiyo ako ay nag-part time ako sa katabing Mc Donald's. May dekorasyon ang malaking lobby ng sinehan. Napapalibutan ito ng mga makulay na lobo at bulaklak pati na rin ang matayog na escalator kung saan umaakyat ang mga artista habang walang humpay na kumakaway sa mga taong naghihiyawan sa nakitang mga iniidolo. Taong 1985, nang ipalabas ang Till We Meet Again (Regal Films) ni Elwood Perez, ang pagbabalik-tambalan nina Nora Aunor at Tirso Cruz III, noon ko lang nasaksihan ang pagsasara ng takilya sa New Frontier dahil hindi na magkasya ang nag-uuumapaw at nagsisiksikang mga taong nanonood nito. Puno ng magagandang alaala ang mga sinehang ito, sayang at tuluyan na silang nilamon ng mga bagong lugmukan ng manonood sa mga naglalakihang malls.

2 Comments

Mga Kapuri-Puring Pagganap

Posted by Jojo Devera ,

Hindi man nakasama ang mga sumusunod sa naunang talaan, kinakitaan pa rin natin sila ng kakaibang talinong patuloy na nag-taas ng antas sa sining ng pagganap. Paano natin malilimutan ang mga makulay na karakter na kanilang ginampanan? Ating ipagdiwang ang ipinamalas nilang kahusayan.

Si Susan Roces sa PAANO KUNG WALA KA NA? ni Mel Chionglo (Regal Films, 1987)



Si Chanda Romero sa SOLTERO ni Pio de Castro III (Experimental Cinema Of The Philippines, 1984)



Si Alma Moreno sa MANILA BY NIGHT ni Ishmael Bernal (Regal Films, 1980)



Si Rita Gomez sa TANIKALA ni Marilou Diaz Abaya (Cine Filipinas, 1980)



Si Gina Alajar sa ANO ANG KULAY NG MUKHA NG DIYOS? ni Lino Brocka (LEA Productions, 1985)



Si Rio Locsin sa MANILA BY NIGHT ni Ishmael Bernal (Regal Films, 1980)



Si Anna Marie Gutierrez sa HUBAD NA PANGARAP ni Abbo de la Cruz (Golden Pearl Productions, 1987)



Si Hilda Koronel sa ANGELA MARKADO ni Lino Brocka (Four Seasons Films, International, 1980)



Si Nora Aunor sa KUNG AKO'Y IIWAN MO ni Laurice Guillen (LEA Productions, 1980)



Si Maricel Soriano sa THE GRADUATES ni Ishmael Bernal (Regal Films, 1986)



Si Susan Roces sa GUMISING KA, MARUJA ni Lino Brocka (FPJ Productions, 1978)



Si Nora Aunor sa MINSAN, MAY ISANG INA ni Maryo J. de los Reyes (Regal Films, 1983)



Si Snooky Serna sa THE GRADUATES ni Ishmael Bernal (Regal Films, 1986)



Si Laurice Guillen sa NAGALIT ANG BUWAN SA HABA NG GABI ni Danny L. Zialcita (Essex Films, 1983)



Si Nora Aunor sa ATSAY ni Eddie Garcia (IAN Film Productions, 1978)




Si Cherie Gil sa MANILA BY NIGHT ni Ishmael Bernal (Regal Films, 1980)



At Si Nora Aunor sa BULAKLAK SA CITY JAIL ni Mario O'Hara (Cherubim Films, 1984)

3 Comments

Mga Natatanging Pagganap

Posted by Jojo Devera , Labels: , , , , , , , , ,

Iba't-ibang larawan ng kababaihan ang ating napanood sa pelikula. Nasaksihan natin ang kahusayang kanilang ipinamalas sa mga obrang tuluyang nagbukas ng ating kaisipan sa mga suliranin ng lipunang Pilipino. Mga kaanyuang nakaukit sa isipan ng mga manonood ng sineng Pinoy. Halina't magbigay pugay sa mga aktres na sumuong sa mga mapaghamong papel na kanilang ginampanan.

Si Cecille Castillo sa KARNAL ni Marilou Diaz Abaya (Cine Suerte, 1983)



Si Vilma Santos sa TAGOS NG DUGO ni Maryo J. de los Reyes (VH Films, 1987)



Si Jaclyn Jose sa TAKAW TUKSO ni William Pascual (Ultravision Films, 1986)



Si Elizabeth Oropesa sa ISANG GABI SA IYO, ISANG GABI SA AKIN ni Ishmael Bernal (AA Productions, 1978)




Si Nora Aunor sa TATLONG TAONG WALANG DIYOS ni Mario O'Hara (NV Productions, 1976)

Si Maricel Soriano sa HINUGOT SA LANGIT ni Ishmael Bernal (Regal Films, 1985)

Si Nida Blanca sa SAAN DARATING ANG UMAGA? ni Maryo J. de los Reyes (Viva Films, 1983)

Si Charo Santos sa ITIM ni Mike de Leon (Cinema Artists, 1976)

Si Jaclyn Jose sa ITANONG MO SA BUWAN ni Chito Rono (Double M Productions, 1988)

Si Vilma Santos sa PAHIRAM NG ISANG UMAGA ni Ishmael Bernal (Regal Films, 1989)

Si Charito Solis sa INA, KAPATID, ANAK ni Lino Brocka (Regal Films, 1979)

Si Gina Alajar sa ORAPRONOBIS ni Lino Brocka (Cannon Films, 1989)

Si Nora Aunor sa HIMALA ni Ishmael Bernal (Experimental Cinema of The Philippines, 1982)

Si Lolita Rodriguez sa TINIMBANG KA NGUNIT KULANG ni Lino Brocka (Cinemanila Inc., 1974)

Si Hilda Koronel sa INSIANG ni Lino Brocka (Cinemanila, Inc., 1976)

Si Lorna Tolentino sa INIT SA MAGDAMAG ni Laurice Guillen (Viva Films, 1983)

Si Nora Aunor sa BONA ni Lino Brocka (NV Productions, 1980)

Si Gina Alajar sa SALOME ni Laurice Guillen (Bancom Audiovision Corporation, 1981)

At Si Nora Aunor sa 'MERIKA ni Gil M. Portes (Adrian Films, 1984)

3 Comments

Ang Sineng Pinoy Sa Lipunang Pilipino

Posted by Jojo Devera ,





Bilang anyo ng sining na sinimulang gamiting ng mga Pilipino sa mga unang dekada lamang ng ika-dalawampung siglo, ang pelikula ay pinakahuli sa mga anyongnatutuhang sinupin ng ating mga manlilikha. At dahil ito ay panghuli sa hanay ng mga anyong pansining, nasa likuran ng anyong ito at aktibong mga sangkap nito ang mga tradisyon ng katutubong teatro, panitikan, sining biswal, musika at iba pa. Gayundin, nakaugnay ito sa daloy ng kasaysayan ng pelikula sa ibang dako ng mundo, lalung-lalo na sa kasaysayan ng pelikulang Amerikano. Ang anumang pagsukat sa tagumpay at kabiguan sa lanrangang ito ng ating mga lokal na direktor ay nararapat gabayan ng pagkaunawa sa liko-likong kasaysayan at sa lumapot at lumabnaw na nilalaman ng sineng Pinoy. Upang maging malinaw kung bakit ganito at hindi ganoon ang mga katangian ng pelikulang Pilipino, ilalahad ang tatlong masaklaw na puwersang nagtatatak sa ating mga pelikulang mga ispesipikongbakas ng lipunang Pilipino. Ang tatlong puwersang ito ay ang Estado, ang Simbahan at ang Akademya. Ang mga ito ay nakabatay sa mga produkto ng industriya ng pelikulaupang tiyakin na hindi lumilihis ag mga ito sa pamantayang magpapatibay sa mga interes na kinakatawan ng bawat puwersa. Maraming pagkakataon na nagsasalungatan ang mga kahingianng tatlong puwersa, at sa ganyang mga salungatan nagkakaroon ng puwang ang manlilikha ng pelikula tulad ng prodyusrer, direktor at manunulat upang igiit ang gusto niyang isalarawan na maaring ipinagbabawal ng alinman sa tatlong puwersa.

Ang Estado.

Ang Estado ang pinakamatamang nagmamasid sa mga produkto ng industriya ng pelikula, hindi dahil sa anyong pansining itong itinuturing na mahalaga kundi dahil kinikilala na panoorin ito na may malaking potensiyal na makaakit sa mga manonood na buwagin ang kapangyarihang naghahari sa lipunan. Hindi miminsang naireklamo ng industriya na lubhang mabigat ang pataw na buwis sa mga produkto nito. Ang ganitong panggigipit sa mga kompanyang gumagawa ng pelikula ay limitasyong sa tuwina ay nagpaparamdam na may kapangyarihan ang Estado na patayin ang industriya kung ito ay magkakaisip na banggain ang batas.

Isa pang instrumento ng kontrol ang sensura. May ahensiya ang pamahalaan na sadyang itinatag upang suriin ang mga produktong industriya at supilin ang anumang sangkap na inaakala ng mga humahawak ng nasabing ahensiya na lumalabag sa mga alituntunin hinggil sa nilalaman na itinakda ng batas. Ito ang nagpapagunita sa lupon ng mga prodyuser na nakabantay sa kanila ang Estado, at kanilang pinagkakakitaan ay nararapat pumailalim sa pamamatnubay ng kinauukulang tagabantay sa seguridad ng Estado. Ang sensura ang pinakalantad na pamamaraan ng pagkontrol ng Estado sa produksiyon ng pelikula. Anumang pagbabawal o pagpuputol nito sa mga ispesipikong pelikula ay iniuulat ng mga tagapagbalita, at sa ganitong paraan sinasanay ang publiko na tanggaping normal ang gawain ng Estado. Ang pinakamaingay na bangayan hinggil sa sensura ay naganap sa panahon ng diktadurang Marcos, nang labanan nina Lino Brocka, Behn Cervantes, Mike de Leon at iba pang direktor at manggagawa ng pelikula ang panunupil ng lupon ng sensura sa ilalim ng pamunuang Maria Kalaw-Katigbak at Manoling Morato. Naitatag noon ang Free The Artist Movement na sinalihan hindi lamang ng mga direktor kundi pati ng mga manunulat, artista at mga tekniko. Sumanib ang kilusang ito sa mas malawak na kilusang laban sa diktadura, ang Concerned Artists Of The Philippines. Kapansin-pansing sa pagsesensura, napahihintulutan nito ang mga pelikulang ang nilalaman ay itinuturing na labag sa kaugaliang moralidad. Mas matigas ang paghihigpit kung ang paglabag ay inaakalang makapagpapahina sa kapangyarihan ng Estado. Hindi tahasang pagbabawal lamang ang tanging ginagawa ng Estado. Upang hindi naman lubusang malantad ang panunupil nito sa kapanahunan ng diktaturya, anangyaring matayo noong 1982 ang Experimental Cinema Of The Philippines o ECP. Sa mga unang taon nito, nagpondo ito ng mga pelikulang de-kalidad at ang mga obrang ibinunga ay ginamit na pantapal sa mga pilat ng panunupil sa industriya. Katunayan namang sa ating panahon ang naipamana ng ECP ay itinuturing ngayong mga natatanging likha. Nariyan ang Himala (1982) ni Ishmael Bernal, Oro, Plata, Mata (1982) ni Peque Gallaga, Misteryo Sa Tuwa (1984) ni Abbo de la Cruz at Soltero (1984) ni Pio de Castro III. Bukod sa pagtatanghal ng Manila International Film Festival, sinimulan ng ECP ang pagtatayo ng film archives para sa mga pelikulang lokal , ang pagpapakilala ng alternatibo sa sensura sa anyo ng film rating at pagpapasigla sa paggawa ng tinatawang na sineng alternatibo. Sa mga huling taon nito, nagsilbing tagapagpalabas ang ECP ng mag pelikulang may oryentasyong seksuwal na hindi pinaraan sa sensura, bagay na nagpatibay sa paniniwala ng kilusang pambanasang demokrasya na itinayo ito upang ibaling sa seks ang enerhiya ng mga mamamayang hindi na nasisiyahan sa Bagong Lipunan ng diktadura.

Ang Simbahan.

Sa ating panahon, nag-iba na ang pamamaraan ng Simbahang Katoliko sa pagtatagubilin kung paano dapat mamili ng panooring sine. Ang Catholic Mass Media Awards o CMMA ay itinatatag ng Archdiocese ng Maynila noong 1978 bilang pagkilala sa natatanging mga produkto ng mass media sa Pilipinas, kasama na ang pelikula. Samakatuwid, sa halip na pagbabawal, ang ginagawa ng Simbahan ay tawagin ang pansin ng publiko sa mga birtud na itinatampok ng natatanging mga pelikula, mga birtud na sumasalamin sa itinuturo ng relihiyong Katolisismo. Dahil ang mga huradong pumipili ng gagawaran ay pabago-bago, may mga gawad na bunga ng paglalapat ng liberal na pamantayan, at mayroon namang kakikitaan ng konserbatismo. Ang aspetong mapanupil ng relihiyon sa pagsusuri ng mga sineng Pilipino ay hindi na tuwirang matutunton sa mga maykapangyarihan sa Simbahan. Dinadala na ito ng mga indibidwal na Katoliko na nanunungkulan sa ahensiya ng sensura at nagpapairal sa mga pamantayang hinulma ng relihiyong kanilang kinabibilangan o ng mga ispesipikong samahang nakapaloob sa Simbahan. Ang naging paglaban ng sa sensura ng Free The Artist Movement at ng Concerned Artists Of The Philippines ay hindi lamang nakatuon sa Estado kundi pati na rin sa Simbahan na kinakatawan ng mga relihiyosong tagapangulo ng lupon ng sensura tulad nina Maria Kalaw-Katigbak. Manoling Morato at Henrietta Mendez. Kung tutuusin, ang kapangyarihan ng Simbahan ay matibay na nakasuklob sa mismong industriya ng pelikula. Kung hindi man lahat, marami sa mga prodyuser, manlilikha at gumaganap sa mga pelikulang Pilipino ay Katoliko. Samakatuwid, ang relihiyong humuhubog sa mga indibidwal na iyanay laging nakalambong sa bawat pagpapasya tungkol sa mga paksain, representasyon at layunin ng mga pelikulang nililikha ng industriya. Tunay na hindi kalabisang sabihin na higit pa sa Estado, ang Simbahan ang may mapagpasyang impluwensiya sa pagkahubog ng mga produkto ng industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang Akademya.

Ang Akademya, bagamat namamalayan ang pag-iral nito sa mga institusyon ng mataas na edukasyon, ay walang iisang tinig at walang iisang tunguhin. Ang mga institusyong nakapaloob sa Akademya ay may kanya-kanyang oryentasyon, antas ng kadalubhasaan at partikular na pananaw sa mga usaping panlipunan. Samakatuwid, kung may matatawg nan tayong puwersang tinaguriang Akademya, ang mga institusyong bumubuo dito ay nagkakaisa sa iilang isyu lamang. Ang isang katiyakan sa impluwensiya ng Akademya sa paggawa ng pelikulang Pilipino ay ang pagkalaganap sa loob lamang nag dalawng nakaraang dekada ng mga araling pampelikula. Iilan pa lamang ang mga unibersidad na may kakayahang magbigay ng kadalubhasaan sa produksiyon ng pelikula ngunit sa halos lahat ng paaralan ay may kurso na tungkol sa pelikula at ang wastong pagpapahalaga sa anyong ito. Malinaw na ang mahalagang ambag ng Akademya sa pagpapaunlad ng industriya ng pelikulaay hindi pa sa larangan ng matinong produksiyon o sa pagtuturo ng teknolohiya ng pagsasapelikula. Ang ambag ay sa pagpapaangat ng kakayahan ng mga kabtaang interesado sa paggawa at pagsusuri ng pelikula, sa pagbabahagi ng mga pamantayang magagamit sa pamimili ng mahusay o kapaki-pakinabang na panoorin. Ang mga manonood ng pelikulang Pilipino sa kinabukasan, natitiyak natin ngayon pa man, ay magiging higit na pihikan kaysa sa kasalukuyang manonood nito, kaya't hihingi ang mga ito sa industriya ng mas mahuhusay na produkto. Ibig sabihin nito, makakaasa tayo na ang mga pelikulang lilikhain sa mga darating na panahon ay magiging higit na sensitibo sa diyelektika ng nasyonalidad at interyonalismo. Ito ang ipinangangako ng malalimang pagkabisa ng araling pampelikula sa iba't-ibang larangan ng industriya.

0 Comments

Ano Nga Ba Ang ORAPRONOBIS?

Posted by Jojo Devera , Labels: , , , ,


Kung pagbabasehan ang pagtatak ng isang sine sa manonood ng Pelikulang Pilipino, masasabing ang Orapronobis (Cannon Films, 1989) ay pinakamahalagang pelikulang lumabas matapos ang Edsa Revolution noong 1986. Ipinakita dito ang liberalismo ng administrasyon at ang pag-atake nito sa pagsuporta sa mga vigilante. Itinatag ito ng mga militar upang labanan ang komunismo. Malaya sa diktadurang Marcos, tinalakay ng pelikula ang lumalalang insidente ng anarkiya . Ibinase ang mga pangunahing tauhan sa mga tunay na rebelde, mamamatay tao, kultista at mga duwag na pulitiko. Ang dulang pampelikula ni Jose F. Lacaba ay binuo ng mga kaganapang hango sa mga halintulad na insidente ng mga vigilante. Ang mahusay na iskrip ay tumutuligsa sa pangako ng gobyernong pagpapahalaga sa kapatang pang-tao. Ang mga dayalogo ay kaanib ng nakakaantig na direksiyon ni Lino Brocka. Dating pari at bilanggong pulitikal si Jimmy Cordero (Phillip Salvador) na may pagkakahawig kay Conrado Balweg ay pinalaya matapos ang rebolusyon sa Edsa at umuwi sa kanyang asawang si Trixie (Dina Bonnevie), isang human rights activist upang magbagong buhay. Ngunit nabasag ang kanyang paniniwala sa pamahalaang Aquino nang malamang ang dating kasintahan at kasama sa kilusang si Esper (Gina Alajar) ay naging biktima ng karahasan ng Orapronobis, isang pangkat ng mga vigilante sa pamumuno ni Kumander Kontra (Bembol Roco), na mahigpit ang pagtutol sa komunismo. Dahilan sa di pakikialam ng mga militar sa mga gawain ni Kumander Kontra, napilitan si Jimmy na ilagak si Esper, kasama ang mga anak at ang taumbayan ng Santa Filomena sa isang simbahan sa karatig bayan. Muling nanumbalik ang pagmamahal ni Jimmy kay Esper nang malaman nito na ang panganay ni Esper si Camilio (RR Hererra) ay kanyang anak. Ilang sandali lamang sa simbahan ay pinasok sila ng mga vigilante na nagpupumilit ilipat ang sila sa isang gymnasium sa Maynila. Ang kawalan ng tiwala ni Jimmy sa pamahalaan ay higit na nag-igting nag sila ay ma-ambush ng mga kalalakihang armado at mapaslang ang bayaw nitong si Rolan Medina (William Lorenzo). Samantalang dinakip ng mga di kilalang tao si Esper habang iniinterbyu ng mga reporter tungkol sa mga pangyayari sa gymnasium na nasaksihan ng mga taong nakapaligid sa kanya. Dinala ito sa kanilang kuta kung saan siya ay inabuso at pinagsamantalahan. Dahilan sa matigas na pagtanggi ni Esper sa mga huwad na paniniwala ni Kumander Kontra, napatay siya nito. 


Ang mala-bayolenteng tagpo ay di malilimutan na kahit tapos na ang pelikula ay nakatatak pa rin sa isipan ng manoonood. Binalewala ng militar ang mga kaganapan dahilan sa ito ay isang engkuwwentro lamang ng mga rebelde. Sa labis na pagkadismaya dahilan sa kawalan ng hustisya, nagdesisyon si Jimmy na ipagpatuloy ang pakikibaka tungo sa pagbabago. Masasabing pinakamahusay na obrang nilikha ni direktor Lino Brocka ang Orapronobis . Nararapat lamang siyang papurihan sa katapangang gumawa ng isang pelikulang tungkol sa mga biktima ng terorismong militar na nagnanais makamit ang hustisya. Ang kahusayan ng Orapronobis ay ang pagpapakita ng represyon sa panahon ng kalayaan at pag-asa at ang tuluyang pagtalikod nito sa mga naging biktima dahilan sa pagsasawalang kibo ng mga namumuno ay isang mensaheng nais ipahatid ng pelikula sa mamamayang Pilipino.



Direksiyon: Lino Brocka
Dulang Pampelikula: Jose F. Lacaba
Sinematograpiya: Rody Lacap
Editing: George Jarlego Sabine Mamou at Bob Wade
Disenyo: Benjie de Guzman
Produksiyon: Cannon Films

5 Comments

Si NORA AUNOR... Ang Tunay Na Aktres Ng Dekada '70 At '80

Posted by Jojo Devera , Labels: , , , , , ,



Hindi maitatangging pinakamalaking bahagi sa patuloy na pag-usbong ng Pelikulang Pilipino noong dekada '70 at '80 si Nora Aunor. Ang mga karakter na isinalarawan sa kanyang mga pelikula ay nakaukit na sa kaisipan ng mga manonood ng sineng Pinoy. Pakanta-kanta sa kanyang mga pelikulang ginawa sa bakuran ng Sampaguita Pictures at Tower Productions ngunit kinakitaan ng kakaibang kahusayan sa pagganap si Nora sa Fe, Espereanza, Caridad (Premiere Productions, 1974). Dito ay nagkaroon siya ng pagkakataong mahawakan ng dalawa sa pinakamahusay na direktor ng kanilang henerasyon, sina Lamberto Avellana at Gerry de Leon. Ngunit ito pa lang ang umpisa, sa pagnanasang makagawa ng matino at maipagmamalaking mga obra, pinagsikapan ni Nora na iprodyus ang mga pelikulang kailanma'y hindi pangangahasang gawin ng kompanyang mainstream. Itinatag niya ang sariling NV Productions noong 1973 ngunit taong 1975 nang mahikayat ni Nora si Manong Gerry na gawin ang Banaue tungkol sa tribong Ifugao at ang kanilang pakikibaka upang makamtan ang pangakong lupa. Di naglaon, nagkaroon ng kakaibang interes ang aktres at nagnais suungin ang pagpoprodyus ng pelikula upang tuluyang mahasa ang angking talino sa pagganap. Nang sumunod na taon ginawa ng NV Productions ang Alkitrang Dugo (1976) na ididirehe ni Lupita Concio. Bago sinimulan ang siyuting ay kinailangang sumailalim sa isang acting workshop na inilaan ng direktor at ng dramatic coach na si Maryo J. de los Reyes para sa mga kabataang artistang magsisiganap dito. Sumali si Nora dito upang ihanda ang sarili sa pagganap sa kanyang gagawing pelikula para kay Mario O'Hara, ang Tatlong Taong Walang Diyos (1976), kung saan ginampanan niya ang papel ni Rosario isang guro sa baryo na nakaranas ng kalupitang dala ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Dahilan sa kahusayang ipinamalas sa pagganap ay napagwagihan ni Nora ang kauna-unahang URIAN bilang Pinakamahusay Na Pangunahing Aktres gayundin ang FAMAS. Bago matapos ang taon ay muling kinakitaan ng angking talino sa pag-arte si Nora nang ilahok sa taunang Pista Ng Pelikulang Pilipino ang Minsa'y Isang Gamu-Gamo (Premiere Productions, 1976) ni Lupita Concio. Napanood natin si Corazon de la Cruz isang nars na nag-aambisyong makapagtrabaho sa Amerika upang magkaroon ng magandang kinabukasan. Naranasan natin ang kalupitan ng mga sundalong Amerikano nang walang patumanggang barilin ang kapatid at sa burol nito ay paulit-ulit nating narining ang mga katagang My brother is not a pig! linyang nakatanim na sa isipan ng tagasubabay ng pelikulang Pilipino. Hindi binigo ni Nora ang mga manonood nang mapagdesiyunan niyang gawin ang Ikaw Ay Akin (Tagalog Ilang-Ilang Productions, 1978) para kay direktor Ishmael Bernal. Kasama sa pelikula ang itinuturing na karibal, si Vilma Santos at Christopher de Leon. Dito siya ay si Teresita Valdez, isang horticulturist na limang taon nang nakikipag-relasyon sa nobyong si Rex Aguilar. Modernong kuwento ng tatsulok na pag-ibig ang ipinamalas ni Bernal dito. Hindi malilimutan ang huling tagpo sa pelikula kung saan sa wakas ay nagharap sina Tere at Sandra Aragon ngunit walang dayalogong narinig sa kabuuan ng eksena. Naging higit na matagumpay si Nora sa pagpapadama ng emosyong mababanaag sa kanyang mga mata. Ipinagpatuloy ni Nora ang tuluyang pagtaas ng antas sa sining ng pagganap nang gawin nito ang pelikulang Atsay (IAN Film Productions, 1978) sa direksiyon ng batikang aktor na si Eddie Garcia. Sino ang makakalimot kay Nelia de la Cruz? Isang probinsiyanang nagnais na makaahon sa kahirapan kaya't sinuong ang mabangis na lungsod upang makipagsapalaran bilang isang katulong. Tulad ni Nelia, tayong mga manonood ay karamay sa pagdanas ni Nelia sa pang-aabuso at pagpapahirap ng kanyang mga pinagsisilbihan. Nang walang humpay na tadyakan ni Mrs. Tulio si Nelia dahil nadiskubreng nabuntis ito ng kanyang asawa, kasama nitong nalaglag ang ating mga damdamin. Patuloy tayong dinarang ng iba't-ibang karakter na kanyang ginampanan ngunit higit na tayong inuhaw ni Nora sa kanyang kahusayan. Sa huling taon ng dekada '70 ay naibsan ang uhaw na iniwan niya sa ating mga manonood. Sa unang pagkakataon ay pinagsama sila sa isang pelikula ng batikang aktres na si Lolita Rodriguez sa Ina Ka Ng Anak Mo (Movie Masters, 1979) ni Lino Brocka. Dito, si Nora ay si Esther, isang babaeng naging saksi sa kataksilan ng inang si Renata at asawang si Luis. Sa eksenang kung saan nadiskubre ni Esther ang ginawang pagtataksil ng ina at asawa, tahimik nating pinanood at tuluyan tayong naanod nang paulit-ulit niyang binigkas ang Hayup! hayup! Natangay tayo sa agos ng kahusayang ipinamalas ni Nora sa nasabing tagpo.


Sa pagpasok ng dekada '80, nagpatuloy pa rin si Nora sa paglikha ng mga di malilimutang pagganap. Sa muli nilang pagsasama ni Lino Brocka sa pelikulang Nakaw Na Pag-Ibig (Associated Entertainment Corporation, 1980) nakiayon tayo sa pakikipaglaban ni Azun upang mapasakanya si Robert ang lalaking kanyang pinakamamahal. Samantalang matapos ang ilang taong di paggawa ng pelikula kay direktor Mario O'Hara ay muli silang nagsama sa Kastilyong Buhangin (Lotus Films, 1980) humatak ito ng libu-libong manonood na naging saksi sa pag-iibigan nina Laura at Oscar. Sa huling bahagi ng taon, inilahok sa Pista Ng Pelikulang Pilipino ang kanyang dalawang pelikula. Ang Bona (NV Productions, 1980) ay kuwento ng isang panatikong movie fan at ang pagtalikod nito sa sariling pamilya upang pagsilbihan bilang alalay ang idolong si Gardo. Sa tulong ni Brocka ay ipinamalas ng pelikula ang lumalalang sitwasyon ng kahirapang nanunuot sa bansa at ng bulag at panatikong paniniwala nating mga Pilipino. Sinalamin ni Nora bilang Bona ang bawat isa sa atin, sino ba ang hindi umidolo sa mga artista?, ang hindi nananampalataya sa relihiyon? Ang lahat ng kaugaliang ito ay masidhing isinalarawan ni Nora sa pelikulang Bona. Samantalang sa Kung Ako'y Iiwan Mo (LEA Productions, 1980) sa direksiyon ni Laurice Guillen ay nakilala natin si Beatrice Alcala isang Singing Superstar at ang pagbangon nito sa mga suliraning pumapalibot sa kanya. Sa tulong ni Guillen ay naipadama nang husto ni Nora ang saloobin ni Bette sa pamamagitan ng pag-awit. Pinakamahusay si Nora sa tagpong inaawit niya ang klasikong Saan Ako Nagkamali? ni George Canseco. May pagka-jazz ang areglo ng awitin at buong husay itong inawit ni Nora. Patunay lamang na tulad sa pag-arte, sa pag-awit ay mababanaag din ang emosyong nais ipadama ng karakter. 1981, sinimulan ni Nora ang taon nang kanya tayong ipakilala kay Babette. Isang babaeng nakadama ng tunay na pagmamahal sa katauhan ni Bobby, isang retarded sa klasikong Bakit Bughaw Ang Langit? (Four Seasons Films International) ni Mario O'Hara. Nang sumbatan ni Babette ang kanyang ina at sabihing Tama na ang pag-aartista! Matagal na kayong laos! Ipinahiwatig ng eksenang ito sa atin ang kinimkim na hinanakit sa buong pamilyang kahit minsan ay hindi nagturing sa kanya bilang bahagi nito kundi isang kasambahay lamang. Habang naghihintay ng isang proyektong muling hahamon sa kakayahan bilang aktres ay gumawa si Nora ng pelikulang komersyal para sa mga kompanyang mainstream, ngunit hindi nagangahulugang walang kinakitaang husay sa kanyang pagganap sa mga pelikulang ito. Sa Mga Uod At Rosas (IAN Film Productions, 1982) mula kay Romy Suzara ginampanan niya ang papel ni Socorro, isang librarian na nakisama kay Ding, isang naghihikahos na pintor. Pinagsamang muli sina Nora at Vilma sa T-Bird At Ako (Film Ventures, 1982) sa direksiyon ni Danny Zialcita. Papel ng isang abogada ang ginampanan ni Nora dito, si Atty. Sylvia Salazar na may lihim na pagtingin sa kliyenteng si Rubia. Mapanghamon ang papel ni Nora sa pelikula, maraming eksenang nagpapaligsahan sa pag-arte ang dalawang bituin, ngunit tulad sa Ikaw Ay Akin (1978) ay higit na matagumpay si Nora sa paglalahad ng kanyang papel, dala ng masusing pag-intindi sa karakterisasyon nito. Natatangi din ang pagganap ni Nora sa mga pelikulang Minsan, May Isang Ina (Regal Films, 1983) sa direksiyon ni Maryo J. de los Reyes, Beloved (Viva Films, 1985) ni Leroy Salvador ang kanyang kauna-unahang pelikulang ginawa para sa prestihiyosong kompanya, ang pagababalik tambalan nila ni Tirso Cruz III sa matagumpay na Till We Meet Again (Regal Films, 1985) na idinirehe ni Elwood Perez at sa Tatlong Ina, Isang Anak (NCV Films, 1987) ni Mario O'Hara kung saan kasama niya ang anak na si Matet.

Nang magwagi sa isang patimpalak ang iskrip ng premyadong manunulat na si Ricardo Lee, ipinrodyus ng bagong tatag na Experimental Cinema Of The Philippines ang Himala (1982). Si direktor Ishmael Bernal ang naatasang magdirehe ng pelikula at si Nora Aunor ang ninais nilang gumanap bilang Elsa, isang dalagang nakakita sa imahe ng Mahal Na Birhen at nagsimulang manggamot sa mga may kapansanan. Umikot ang kuwento ng Himala kay Elsa at sa pamamagitan niya ay isa-isa nating nakilala ang mga mamamayan ng Baryo Cupang at ang mga dayuhang bumista dito. Unti-unti nating nasaksihan ang pag-usbong ng maliit na nayon dahil kay Elsa. At nang aminin sa harap ng libu-libong naniniwala ang katotohanan at isigaw ang mga katagang Walang himala! Ang himala ay nasa puso ng tao, nasa puso nating lahat! Tayo ang gumagawa ng himala! Tayo ang gumagawa ng mga sumpa at ng mga Diyos!, nagmistulang sampal ito sa ating sariling paniniwala. Kinuwestiyon natin bilang mga manonood ang sariling pananampalataya sa Diyos. Sa pamamagitan ni Nora bilang Elsa, naipahatid nina Bernal at Lee ang mensaheng nais nilang ibahagi sa mga manonood. Ginamit nilang instrumento si Elsa upang ipamukha ang nabubulok na sistema ng pamahalaan at sa pamamagitan ng pagtuon ng iskrip sa relihiyon ay tuluyan nating naintindihan bilang mga manonood ang katotohanang nagbabalatkayo sa likod ng ating sariling pananampalataya. Ang pagganap ni Nora sa papel ni Elsa ang nagluluklok sa kanya bilang isang Tunay Na Artista ng Sining Ng Pelikulang Pilipino. Marahil ay may katotohanan ito, ngunit hindi ba ang ibig sabihin nito ay hindi na muli pang makakagawa si Nora ng isang obrang mahihigitan ang kakayahang ipinamalas sa pelikulang Himala? Ipagsasawalang bahala na lamang ba natin ang malaking kontribusyong naibigay nang gawin ni Nora ang tatlong mahahalagang pelikulang ipinalabas noong 1984? Sa Condemned (NV Productions), nakisalamuha tayo sa pakikipagsapalaran ni Yolly at ng kapatid nitong si Efren sa magulong siyudad ng Ermita. Napapalibutan ng mga kriminal at puta ang lugar na kanilang kinabibilangan. Naging epektibo ang paggamit ni Mario O'Hara sa Ermita bilang siyudad na kinasadlakan ni Yolly kung saan ito nagtitinda ng rosas sa palibot. O di kaya'y ang pakikipaglaban ni Angela Aguilar bilang isang babeng bilanggo sa Bulaklak Sa City Jail (Cherubim Films). Animo'y pinagdugtong ni O'Hara ang dalawang pelikulang ito. Tulad sa Condemend na nagpakita sa atin sa kabangisan ng lungsod dito sa Bulaklak Sa City Jail ay inilagay niya si Angela sa loob ng Manila Zoo, sa gitna ng mga mababangis na hayop kung saan isinilang ang kanyang anak, habang hinahabol ng mga awtoridad. Sa paggamit kay Nora bilang sentro ng dalawang pelikula ay napagtibay nito ang bigkis na nagdurugtong sa mga pelikulang ito. Marubdob at madamdamin ang pagganap na kanyang ipinamalas sa dalawang obra. Ang naudlot na pangarap sa Minsa'y Isang-Gamo (1976) ay binigyang katuparan sa 'Merika (Adrian Films) ni Gil Portes kung saan si Nora bilang Milagros Cruz ay isang nars na nagtatrabaho sa New Jersey ngunit nanunuot pa rin ang pagnanasang makabalik sa lupang sinilangan.Sa pamamagitan ni Mila ay ating nasaksihan na hindi lahat ng minimithi ay matatagpuan sa ibang bansa. Hindi misteryo ang nais ipasuri ng mga karakter na isinalarawan ni Nora Aunor sa kanyang mga pelikula. Tinuruan tayo na ang mga dayalogong kanyang binigkas ay laging naglilinaw o nagpapaintindi sa puntong nais palabasin ng iskrip. Ang kanyang mga pelikula ay tiyak na isang anyo lamang sa konteksto ng kasaysayan ng pelikulang Pilipino. Kailangan ng ating industriya ang mga artistang magmumulat na may tungkulin din itong pag-isipan ang mga kumbensiyong humuhubog dito. At kailangan natin ang isang Nora Aunor na yumayanig sa kinagawiang pasibong pagharap sa mga larawang nagkukuwento sa puting tabing. Mapapalitaw lamang ang kahalagahan ng mga pelikula ni Nora kung sa halip na panood lamang ang ating gagawin ay pag-uukulan di natin ito ng masusing pagbasa.

4 Comments

Minsan, May Dalawang Pelikula

Posted by Jojo Devera , Labels: , , ,


VIRGIN FOREST (Regal Films, 1985)



Ginawa ni Peque Gallaga ang Virgin Forest noong 1985, sa panahong ang mga pelikulang kumikita nang malaki ay mga dramang nagtatampok sa mga aktres na walang pangiming naghuhubad at nangangako ng mga eksenang lantaran ang paglalarawan sa seksuwalidad. Ang naratibo ng dulang pampelikula nina Rousaro de la Cruz at T.E. Pagaspas ay nakatuon sa isang puta at dalawang lalaking kanyang nakasama bilang bihag ng mga Macabebe at Amerikano. Tinutunton ng mga Amerikano, kasama ang mga bayarang sundalong katutubo, ang lagusan sa gubat ng Sierra Madre patungo sa pinagkukutaan ng Republikang nasa ilalalim ng pamaumuno ni Heneral Emilio Aguinaldo. Bagamat nagwawakas ang Virgin Forest sa oagkubkob ng mga Macabebe at Amerikano sa kuta nina Aguinaldo, nagpapamalas ito ng ilang sitwasyong may mensaheng anti-kolonyal.
Sa partikular, ang pagkadoble-kara ng mga kolonyalistang Amerikano ay ipinahiwatig ng pagpapanggap ng dalawang Amerikanong opisyal na bihag sila ng mga Macabebe, habang inuusig ng pangkat ang umurong na Presidente Ng Republika. Inilarawan din ang mga kabuktutang ibinunsod ng mga Amerikano sa eksenang nagpakita ng walang awang pagpaslang sa mga katutubong pumanig sa Pangulo. Ang isa sa dalawang Amerikano ay mahilig sa pagguhit ng mga tanawin sa kagubatan. Nang bumaligtad ang mga katutubong ginamit ng mga Amerikano sa pag-suig kay Aguinaldo, ang dugong tumilamsik nang pugutan sila ng ulo ay sumabog sa kinathang larawan ng virgin forest. Sinasabi ng eksena na naging madugo ang paghawan ng landas na ginawa sa birheng kagubatang sumisimbolo sa Pilipinas noong 1898.


Dahil sa mainstream ang pelikula ni Gallaga, dinumog ito ng makapal na manonood na sabik makisalo, sa pamamagitan ng sine sa pagyari kay Sarsi Emmanuel. Malawak, samakatuwid ang publikong naabot, marahil sa unang pagkakataon ng paglalantad ng kabuktutan na ginamapanan ng mg a Amerikano sa pag-alilipin sa mga Pilipino. Bihirang maipasok sa pelikulang mainstream ang ganitong mensahe dahilan sa pagbabantay ng mga sensor ng pamahalaang Marcos na lubusang nakikibagay sa mga Amerikano, at dahil na rin sa kakulangan ng mga manunulat na may mapanuring pananaw sa pagbasa ng ating kasaysayan.



Manila By Night (Regal Films, 1980)



Ang ipokrisiya ng diktadurang Marcos na naghangad palitawin na Siyudad Na Makatao ang Maynila, sa kabila ng malagim na reyalidad ng kahirapan at korapsiyong malaganap sa siyudad, ito ang inilalantad ng Manila By Night ni Ishmael Bernal. May ilang himaymay ang naratibo, ngunit isinentro ito sa katauhan ng baklang coutourier na si Manay Sharon upang palutangin ang magkabilaang tema ng ilusyon at katotohanan sa siyudad. Binaliktad ng pelikula ang Maynila na ipinagngalandakan ng Unang Ginang bilang lunan ng The True, The Good And The Beautiful. Iniharap ni Bernal sa mga manonood ang aktuwal na mukha ng Maynila, na sa gabi lamang lumalantad. Kamamalasan ang siyudad ng karahasan, kabulukan, opagdaralita, panlilinlang at lahat ng kasalaulaan. Ang huling larawang iniiwan ng pelikula ay ang nakatimbuwang na anyo ng isang tinedyer na ang sigla at pagpapasya ay piniga ng magdamag sa impiyernong tinawag na Maynila. Pagod na nakahiga ang tinedyer sa mabulaklak na parkeng nakakalatan sa mga sandaling iyon ng mga mamamayang nag-eehersisyo. Tiyak na tutulugan niya ang araw na pakunwaring naghahandog ng bagong pag-asa at buhay, na sa katunayan ay wala sa Maynila na naging lunan ng aksiyon sa pelikula.
Tulad ni Gallaga, ginamit ni Bernal ang pormulang itinuturing na garantisadong hahakot ng mga manonood, ang dramang tinatampukan ng mga akters na kilala sa mga pelikulang bold. Tahasang tinukoy ni Bernal ang Maynila sa orihinal na pamagat, at tulad ng inaasahan, hindi pinalusot ng sensor ang pagbanggit sa siyudad na nais ipagparangyaan ni Ginang Marcos bilang katibayan ng paglilinis at pagpapakinis na ginawa ng Batas Militar sa bansa. Inatas na alisin ang Manila sa pamagat, at pinahintulutan lamang maipalabas ang pelikula sa ilalim ng bagong titulong City After Dark. Gayunpaman, naipamalay ni Bernal sa mga manonood ang pampulitikang konteksto ng naratibong kung tutuusin ay walang anumang ginawang pag-ungkat sa pulitika. Lalo pang nalantad ang ipokrisiya ng rehimeng Marcos, nang sa mga dayalogo ay burahin ang bawat pagbanggit sa Maynila, gayong walang dudang ang mga lugar na pinagtanghalan ng mga kuwento sa naratibo ay mga kilalang lugar sa kamaynilaan.


Dapat linawin na ang dalawang halimbawang pelikula ay hindi tipikal, kahit nagtataglay ang mga ito ng sangkap na hinihingi ng mga pelikulang lantarang komersiyal. Kapwa produkto ito ng kompanyang mainstream, ngunit pinamahalaan ng dalawang direktor na nu'ng panahong gawin nila ang pelikula, ay nasa posisyong kayang igiit ang kanilang pagiging manlilikha sa mga prodyuser na kumuha sa kanilang serbisyo bilang direktor.


Sa Pilipinas, tulad din sa ibang bansang kung saan may industriya ng pelikula, ang namumuhunan ang siyang tumitiyak kung ano ang produktong idudulot sa publiko.Kung minsan, nagkakapuwang ang mga manlilikha sa paggawa ng pelikulang umaayon sa kanilang panlasa at paninindigan. Masasabi, samakatuwid na ang kabuuan ng mga pagpapahalagang nakaukit sa isang pelikula, kung hindi man tuwirang nanggagaling sa prodyuser, ay may pahintulot nito.
Maaring ang pahintulot ay bunga ng pag-asam sa malaking kikitain ng pelikula. Maari rin namang bunga ng kapasyahang maging kaabalahan lamang sa produksiyon na magpapataas pa sa gastos, ang pakikipagtagisan ng prodyuser sa piniling direktor. Sa ano't anuman, hindi matatawaran ang timbang ng papel ng prodyuser sa paghubog sa nilalaman ng alinmang pelikula.


Mauunawaan samakatuwid kung bakit ang tahasang pagbangga sa itinakda ng mga humahawak ng yaman at kapangyarihan sa lipunan, ay malayong magkapuwang sa mga pelikulang mainstream. Ang tanging maasahan ng mga umaasang magagamit ang pelikula sa pagpapalaya, ay ang mga puwang sa kamalayan na nalilikha ng mga progresibong pelikula. Sa ganyang paraan nagkakabisa ang mga pelikulang tulad ng Virgin Forest at Manila By Night.


Kredito: (Virgin Forest)
Direksiyon: Peque Gallaga
Dulang Pampelikula: T.E. Pagaspas At Rosauro Q. de la Cruz
Sinematograpiya: Conrado Baltazar
Musika: Jaime Fabregas
Editing: Jesus M. Navarro
Disenyo: Don Escudero
Produksiyon: Regal Films

6 Comments

Si MOTHER LILY: Ang REGAL Films Sa Kasaysayan At Hinaharap

Posted by Jojo Devera , Labels:



Sa sinumang nakasubaybay na sa mga nagaganap sa industriya ng Pelikulang Pilipino, hindi na kailangan pang ilahad ang kasalukuyang kalagayan nito. Melodrama, aksiyon at komedya ang mga kahong sisidlan ng mga kuwentong kung may lohika man ay baluktot, at batbat ng mga gasgas na tauhang kung may buhay man ay bahagya lamang. Masalimuot ang mga kuwentong ikinahon ngunit ang mga paksain ay paksaing sa paulit-ulit na paggamit ay halos gula-gulanit na.


Bakit ganito ang kalagayan ng industriya? Ating tingnan kung ano ang lumilitaw na gabay sa paglikha ng pelikula. May isang pelikulang Amerikano o lokal na dinumog ng mga manonood at pinag-usapan sa diyaryo, radyo at telebisyon. Lumabas ang kuwenta ng kinita sa unang araw o unang ilang araw. Patok daw ang pelikula. Maasahang masusundan ito. gagayahin ang kuwento, tutularan ang sitwasyon, bubuo ng tauhang imitasyonat may bago nang pelikula ang kompanya.


May isa pang puwersang humuhubog sa ating mga pelikula. May artistang humahakot ng libu-libong tao sa takilya tuwing may bago itong pelikula. Gustung-gusto siya ng mga manonood, at para sa kanila hindi na bale kung walang laman o dati nang putahe ang inihahain ng pelikula. Bankable Star daw ang ganyang aktor sabi ng prodyuser na gagawa ng pelikula, sigurado na ang kita, hindi pa man sinisimulan ang siyuting. Kukuhanin ang Superstar at ihuhulma ang ang pelikula ayon sa imahe ng artista o naayon sa kasalukuyang iskandalo sa buhay nito, o ayon sa anyo ng pinakahulong pelikulang kumita ng milyon-milyong piso sa Maynila at mga probinsiya.


Mapapnsin ang naging pagdomina ng Regal Films sa paggawa ng mga pelikulang Pilipino noong kalagitnaan ng dekada '70 at '80. May sistema ang paghahanay ni Mother Lily ng mga produksiyon na gagawin nito. May kalipunan ng mga artistang kontratado ang kompanya na tinaguriang Regal Babies. Ganoon din, may mga direktor, kameraman, teknisyan at iba pang tauhan sa produksiyon na sadyang sa kompanya lamang gumagawa ng pelikula. Ang mga produksiyong inihahanay ay kinabibilangan ng mga kontratadong empleyado. Di kasi, dahil iba-iba ang tipo ng mga artista, iba-iba rin ang anyo ng mga pelikulang gagawin. Nariyan ang romansa, komedya, aksiyon, dramatiko at pantasya. Iba-iba rin ang badyet at layunin, bagamat malinaw at pangunahin ang tunguhing tumutubo.


Magmula sa unang bahagi ng dekada '80 ang sistemang ito ang nagdulot sa mga manonood ng Pelikulang Pilipino ng mga obrang tulad ng Manila By Night (1980), Playgirl (1981), Relasyon (1982), Sister Stella L (1984), Hinugot Sa Langit (1985), Bilangin Ang Mga Bituin Sa Langit (1989) at iba pa at ng mga artista at direktor tulad nina Nora Aunor, Ishmael Bernal, Vilma Santos, Lino Brocka, Gina Alajar, Mike de Leon, Maricel Soriano, Elwood Perez, Lorna Tolentino, Rio Locsin Mel Chionglo at iba pa. Kapurihan din ang pagpapahalaga nito sa kalidad na sa produksyion ng alinmang pabrika, ay mahigpit na ipinapatupad.


Ang pagpasok sa industriya ni Mother Lily bilang isang kapitalistang may bisyon para sa pelikula bilang anyong pangkultura para sa mga Pilipino, hindi lamang produktong komersiyal na basta mabili ay ayos na. Ano ang ikinaiba ni Mother Lily sa kasalukuyang nagangapital sa industriya ng pelikula? Isang masugid na movie fan noon si Lily Monteverde. Bata pa ay nagkaroon ng kakibang hilig sa panonood ng sine. Tulad ng ibang pamilyang Intsik na nanirahan at nakipagsapalaran sa Pilipinas, naging matagumpay ang pamilya Yu sa mga negosyong pinasok ng mga ito. Si Jesse Yu, ang kapatid ni Mother Lily ay sumuong din sa pagpoprodyus ng mga pelikula. Itinatag nito ang Lotus Films na lumikha ng mga obrang Tahan Na, Empoy, Tahan (1977), Inay (1977), Ang Tatay Kong Nanay (1978) ni Lino Brocka at Kastilyong Buhangin (1980) ni Mario O'Hara, ang asawa naman nitong si Remy Monteverde ang nangasiwa ng JPM Productions na nag-alay sa atin ng Huwag Hamakin: Hostess (1978) ni Joey Gosiengfiao. Samantalang sa isang maliit na opisina sa basement ng Podmon Theater sa Rizal Avenue na pag-aari ni Mother Lily inilunsad ang Regal Films noong 1968. Ang kauna-unahang pelikulang pinrodyus nito ay ang Kayod Sa Araw, Kayod Sa Gabi (1976) isang pelikulang komedya na may kahalong seks. Itimapok dito sina Gina Pareno, Elizabeth Oropesa, Ronaldo Valdez at Orestes Ojeda mula sa direksiyon ni Luciano B. Carlos. Hindi naging matagumpay ang pelikula sa takilya ngunit nagpatuloy pa rin sa paglikha ng mga pelikula si Mother Lily at ang Regal Films. Nang sumunod na mga taon, iba-ibang uri ng sine ang ipinapalabas nito. Nariyan ang Beerhouse (1977) ni Elwood Perez, Disco Baby (1977) muli kay Luciano B. Carlos at ang Iwasan Kabaret (1978) nina Elwood Perez, Joey Gosiengfiao at Danilo Cabreira.


Si Mother Lily din ang naglunsad kina Rio Locsin sa Disgrasyada (1979), na sinundan ni Lorna Tolentino sa Iskandalo (1980), si Snooky sa Bata Pa Si Sabel (1981) at Dina Bonnevie sa Katorse (1981). Hindi rin malilimutan ang pamosong magic kamison na kadalasang ipinasusuot sa mga artistang ilulunsad sa isang pelikulang bold ang tema. Ating kinagiliwan ang mga sineng pang tinedyer tulad ng Underage (1980), Bilibid Boys (1981), Summer Love (1981), Hello Young Lovers (1981) at Boys Town (1980). Sa mga pelikulang Regal din nahasa ng husto ang talento sa komedya ni Maricel Soriano. Sa Pabling (1981) at Galawgaw (1981) ating nasaksihan ang angking kahusayan ng aktres sa pagpapatawa na sinunadan ng mga pelikulang Inday Bote (1985), Inday, Inday Sa Balitaw (1987) at Jack En Poy (1988).


Sinamantala din ni Mother Lily ang paggawa ng mga pelikulang tumahak sa mga kaguluhang nagaganap sa tunay na buhay ng kanyang mga artista. Sa Mahal Mo, Mahal Ko (1977) pinagsama-sama sa isang pelikula sina Nora Aunor, Tirso Cruz III at Christopher de Leon. Nang maghiwaay ang mag-asawang sina Gina Alajar at Michael de Mesa, nabuo ang Diborsyada (1979). Pati na rin ang pagsasama ng buong pamilya nina Tito, Vic at Joey sa Mama Said, Papa Said I Love You (1985) at ng mag-anak nina Nora Aunor at Christopher de Leon sa I Love You Mama, I Love You Papa (1986). Sa Regal din nagsimula ang tradisyong pagpapalabas ng mga pelikulang handog para sa Araw Ng Mga Ina. Kasama na dito ang Oh My Mama (1981), Mother Dear (1982), To Mama With Love (1983), Dear Mama (1984) at Remember Me, Mama (1985). Malilimutan ba natin ang mga sineng nagsilbing tribute sa mga artistang pumanaw sa gitna ng kanilang kasikatan? Sa Throw Away Child (1982) sinamahan natin si Alfie Anido hanggang sa kanyang huling hantungan, gayundin kay Claudia Zobel nang ipalabas ang Sinner Or Saint noong 1984.


Nasa panahon ng sindrom ng patok at bankable star ang industriya ng pelikula, panahon ng atras-abanteng paggawa ng pelikula. Para sa mga naniniwala sa pag-unlad, hindi mangyayaring maging permanente ang kawalan ng direksiyon. bahagi ng lipunang Pilipino ang industriya ng pelikula, at ang mga hudyat na nagpapamalay sa mga direksiyong maaring tahakinng lipunan ay mga hudyat na rinng pagbabagong sasapit sa industriya sa darating na panahon. Kung hindi mapupuksa ang lahat ng nangangarap ng pagbabago at kumikilos upang matupad iyon, matatanaw ang isang bukas na may mga indibidwal na may bisyon para sa industriyang pelikulang iuukol sa paglaya ng tao sa halip na sa pagsakop sa kamalayan ng nakararaming mamamayan para sa kapakanan ng iilan.

4 Comments

ANG MAPAGPALAYANG SINING

Posted by Jojo Devera , Labels:






Kaya ba tayong palayain ng pelikula?


Ugatin natin ang kasagutan sa kalikasan ng pelikula. Unawain na kapag tinutukoy ang pelikula, hindi lamang ito ang ilang rolyo ng celluloid na kinalilimbagan ng mga larawang kuha ng kamera. Ang tekstong pinag-uusapan ay sumasaklaw pati sa aparatong ginagamit upang pagalawin at papagsalitain ang mga larawang nakalimbag sa celluloid. Ultimong madilim na sinehan ay may soundproofing na pumipipi sa ingay na nanggagaling sa labas, at may malaking iskrin sa harapan ng hanay ng mga upuanat pinalalamig ng airconditioner. Nagsisimula na ang panonood ng sine sa takilya pa lamang. Doon, may kasunduang pinagtitibay sa pagitan ng manonood at ng gumawa ng pelikulang panonoorin. Sa pagbabayad natin ng tiket na magpapahintulot na pumasok tayo sa sinehan, nakuha na ng direktor ang ating pagsang-ayon sa kondisyong titiyak na ang nilalaman ng pelikula ay ating dadanasin. Pagpasok natin sa sinehan, ipauubaya na nating maganap sa ating katauhanang karanasang ipinangako ng mga karatula at letrato sa labas ng sinehan.Ginawa ng may-ari ng sinehan ang lahat upang maginhawahan tayo. Malambot sa puwit at hakab sa likod ang upuan, nag-aanyayang lasapin natin ang ginhawang kapalit ng pagsang-ayon natin sa kasunduang binayaran sa takilya. Huhudyatan tayo ng paglamlam ng mga ilaw hanggang sa mamatay nang tuluyan ang mga ito. May liwanang na sisinag sa ating likuran at magsisimula nang gumalaw ang mga larawang de-kulay at nagungusap. May kuwentong binubuo ang mga larawan at sa tulong ng angkop na mga tunog at kaakit-akit na mga pangyayari, kinukuha ang ating paniniwala sa buhay na isinasadula ng mga aktor at aktres sa puting telon na nasa ating harapan.Detalyado ang paglalahad sa paligid habang nanonood ng sine upang maipahiwatig na ang pinadilim na sinehang may aparatong nagtatapon ng mga larawan sa iskrin, ay walang iba kundi ang ating sariling kamalayan. Ang dating laman ng ating isipan ay hinalinhinan ng mga larawang nilikha ng direktor upang papaniwalain tayo na sa ating kalooban mismo nagaganap ang buhay na lumalatag sa iskrin.Ang mga kilos at salitang tumitigib sa kamalayan ng manonood habang nasa loob siya ng sinehan ay may kalakip na mga larawan at sitwasyong tumatagos sa mga liha ng utak. Pagdating ng kaukulang sandali, sa kanti ng isang salita o pangyayari, mabubuhay ang isang saglit na karanasangnamahay sa ating kamalayan nang pumayag tayong pailalim sa kapangyarihan ng pelikula. Kung ang ating kamalayanay madalas pasukin ng mga karanasang nag-aanyaya, o di kaya'y nag-uudyok tungo sa paglaya, nasa loob na natin ang disposisyong magpadala tayo sa anyaya, o magpatangay sa udyok.



Sa mga pelikulang ginawa ng ating mga direktor, mayroon bang mga likhang matatawag nating mapagpalaya?


Mayroon, kung ating lilimitahan ang pakahulugan sa salitang mapagpalaya. Mapagpalaya ang pelikula kung may binubuksan itong mga espasyo sa ating kamalayan na nagpapahintulot sa pagtanggap na suportahan ang mga adhikain o pagkilos tungo sa paglaya. Maaring ang espasyo ay nilikha sa pamamagitan ng palitan ng diyalogo sa isang eksena o sitwasyong isinasalarawan sa pelikula. Maari din namang ang kabuuan nito ang lumikha ng espasyo at kapag nagkaganito, matatawag nating tunay na mapagpalaya ang pelikula.

2 Comments

Ang Kapatiran Ng BATCH '81

Posted by Jojo Devera , Labels: , , , , , ,


Sa Batch '81 (MVP Pictures, 1982) ginamit ni Mike de Leon ang paaralan bilang mikrokosmo ng lipunang Pilipino sa ilalim ng batas militar. Pitong estudyante ang sabay-sabay nag-apply maging miyembro ng isang fraternity. Pinadaaan ng mga master ang mga aplikante sa ritwal ng inisasyon, na sumubok sa kanilang katatagan sa pasyang maging kapatid sa frat sa pamamagitan ng pisikal at sikolohikal na pagpapahirap. Paulit-ulit na idinidiin sa mga neophyte ang pangangailangang maging tapat sa panunumpang siyang rurok ng ritwal. nang magkaroon ng di pagkakaunawaan ang isang neophyte sa isang kasabi ng karibal na fraternity, nagkaroon ng madugong labanan na kumitil sa buhay ng dalawang neophyte. Sa huling bahagi ng pelikula, master na si Sid Lucero (Mark Gil) ang pinakamasigasig sa mga aplikante, at siya naman ngayon ang nagpapatakbo ng ritwal ng inisasyon. Sa isang eksena, nagtatanong ang master at kung hindi masagot ng tama ang katanungan ay pipindutin nito ang switch na kukuryente kay Ronnie Roxas, Jr. (Ricky Sandico) isa nilang kasamahan. Ang tanong, Is Martial Law good or bad for the country? Sa tanong na iyon, pinalaya ni de Leon ang kanyang opinyon sa mapanill na pamahalaan at ipinakilala na katumbas ng inisasyon ang proseso ng pandarahas at pananakot na patakaran ng pasistang pamahalaan. Dahil mga kabataan ang gumagalaw sa naratibo ng pelikula, ang pagsagasa ni de leon sa Martial Law ay kapangahasang nagtuturo ng pangangailangang labanan ang diktadura. Isinentro ng direktor ang kanyang naratibo sa Akademya upang buksan amg mga mata ng kabataan sa panahong tila humupa na ang militansiyang mga estudyante. Kapansin-pansin na ang isa sa mga aplikante ay ang gurong si Santi Santillan (Noel Trinidad). Nakahihigit ang kanyang edad sa ibang nagnanis maging miyembro, ngunit wala siyang ipinamalas na higit na tibay at katatagan ng loob. Kung susuriin ang pagkakalarawan sa kanya bilang pahiwatig at pananaw ng pelikula, lilitaw na sangkot ang Akademya sa mga baluktot na pagpapahalagang tinutuligsa ng Batch '81.


Pinakatampok na bahagi ng pelikula ni Mike de Leon ang tagpo ng labanan sa pagitan ng Alpha Kappa Omega at Sigma Omicron Sigma. Matinding karahasan at madugong pagpaslang ang nilalaman ng tagpo subalit walang hayagang pagpapamalas ng malalagim na detalye, salamat sa masining na editing ni Jess Navarro. Sa pamamagitan ng labanang ito, naiparating ng direktor ang kalupitang sumasanib sa katauhan ng estudyanteng nagdaraan sa inisasyon, na ang tanging itinatatak sa isipan ng mga neophyte ay ang hindi nababaling katapatan sa fraternity. Iniugnay ni de Leon sa mga kabuktutan ng Nazi sa mga bayang sinakop ng Alemanya noong Ikalawang Dimaaang Pandaigdig ang legalisadong karahasan ng fraternity. Sa isang pagtatanghal ng mga estudyante, humango ang Alpha Kappa Omega ng eksena mula sa musikal na Cabaret (1972) ni Bob Fosse, dulang nagsasalaysay ng mga kaganapan sa Alemanya nang nagsisimulang lumaganap ang pasismo ni Hitler. Para sa mga manonood na pamilyar sa alusyon ni de Leon, patalinhaganag pagtuligsa ito sa Batas Militar ni Marcos. Sa pagwawakas ng Batch '81 master na si Sid, ang neophyte na pinakamasugid tumalima sa mga batas ng Alpha Kappa Omega. Siya naman ngayon ang nagpapahirap sa bagong batch ng mga neophyte. Malinaw ang punto ni Mike de Leon. Pamana ng Batas Militar ang sadismo ng mga maykapangyarihan, at sa hinaharap, magpapatuloy ang pag-iral ng kalupitan at pandarahas na itinanim sa katauhan ng mga mamamayan.


Direksiyon: Mike de Leon
Dulang Pampelikula: Mike de Leon Clodualdo del Mundo, Jr. at Raquel Villavicencio
Sinematograpiya: Rody Lacap
Musika: Lorrie Illustre
Editing: Jess Navarro
Disenyo: Cesar Hernando
Produksiyon: MVP Pictures

26 Comments

AKO AT ANG SINENG PINOY (Pagtatapos)

Posted by Jojo Devera , Labels: , ,


Aminin man natin o hindi, tunay na naging malaking bahagi ng sineng ating pinapanood ang mga pelikula nina Elwood Perez, Joey Gosiengfiao at Danilo Cabreira. Stepsisters (MVP Pictures, 1979) ni Elwood ang kauna-unahang sineng For Adults Only na napanood ko. Lumikha ng malaking ingay ang nasabing pelikula. Dito unang pinagsama ang dalawang pinakatanyag na bold stars, sina Lorna Tolentino at Rio Locsin. Masalimuot ang mga karanasang pinagdaanan ng dalawang bidang babae sa naturang sine. Ngunit kaakibat nito ay ang patuloy na pag-usbong ni Alma Moreno sa mga obra ni Gosiengfiao. Sino ang makakalimot sa mga pelikulang Bomba Star (1980), Nympha (1980) at Diary Of CG (1981) mula sa Regal Films? Samantala, lumilikha naman ng kakaibang uri ng sineng may kaparehong tema si Danilo Cabreira. Nariyan ang Mga Hayop Sa Damo (Agrix Films, 1977) at Mga Huwad Na Mananayaw (Agrix Films, 1979). Kuwento ng mga kababihang naligaw ng landas. Pinagsama din sa isang pelikula sina Alma, Lorna at Rio. Ang Waikiki (Regal Films, 1980) na idinerehe ni Elwood Perez ang kauna-unahang pelikulang kinunan ang kabuuan sa Hawaii.

Kadalasa'y paghihiganti ang tema ng mga sineng nabanggit ngunit kaakibat nito ay ang kuwento ng mga babaeng inapi, pinagsamantalahan at sumuong sa mabangis na lungsod upang makaahon sa tinatamasang kahirapan. Ang mga ito ay suliraning panlipunan na kumikitil sa buhay ng mga naghihikahos ngunit nagsisilbi rin itong pag-asa sa nga nagnanasang makaaalpas sa mga problemang patuloy na pumapalaot sa bansa. Hindi man tahasang tinutukoy ang mga isyung panlipunan ng mga sine nina Perez, Goseingfiao at Cabreira, inuudyok nito sa atin na pag-isipan ang mga iminumungkahi nilang solusyon. isang halimbawa ang Waikiki ni Elwood Perez kung saan ang karamihan sa ating mga Pilipino ay naniniwalang nasa paninirahan sa ibang bansa ang katuparan ng ating mga pangarap. Ipinakita din sa pelikulang ito ang impluwensiyang banyaga sa mga Pilipinong lumaki dito. Nariyang maiwan ang matiising anak na nag-aruga sa maysakit na Inang hindi nakasama sa pangingibang bayan ng buong pamilya. Malilimutan ba natin si Chona (Christina) Gaston na isang mabuting anak na ang tanging nais ay mapaglingkuran at pagsilbihan ang kanyang Ina? Nilait, nilapastangan, ginahasa at ginamit ng mga lalaking pinagnasahan ang kanyang mahubog na katawan. Nagnais gumanti sa mga nang-api ngunit sa huli ay nanaig pa rin ang tunay na dinarama ng busilak na puso at natututong magpatawad. Ito ang tema ng Diary Of CG ni Joey Gosiengfiao. Ang mga babaeng ginamit ang kani-kanilang mga katawan at ang kaunting talino sa pagsasayaw upang makaraos sa araw-araw na pamumuhay ang nasa loob ng Mga Huwad Na Mananayaw ni Danilo Cabreira. Salaysay ng mga ordinaryong mga mamamayan, na isinadula ng mga iskrip na madalas likhain ni Toto Belano para sa mga naturang direktor. Katulong din sa pagsusulat ng ganitong mga istorya sina Ruben Arthur Nicdao, Cloyd Robinson, Iskho Lopez at Orlando Nadres.

Nabighani din ng mga sineng ito ang mga maniningning na bituin sa pinilakang tabing. Sina Charito Solis, Pilar Pilapil, Beth Bautista, Cherie Gil, Vivian Velez, Chanda Romero, Trixia Gomez at Gina Alajar. Kahit ang dalawa sa pinakatanyag nating mga aktres na sina Nora Aunor at Vilma Santos ay napasailalim din ng mga kamay nina Perez, Gosiengfiao at Cabreira. Kung susuriin, bukod sa panandaliang aliw na dulot ng ganitong mga uri ng sine ay nakasisiguro pa ito ng malaking kita sa takilya. Ang pagbabalik tanaw sa mga sine ng dekada '70 at '80 ay hindi kumpleto kung wala ang mga pangalang Elwood Perez, Joey Gosiengfiao at Danilo Cabreira.

Wakas

2 Comments

Para Kay INAY

Posted by Jojo Devera , Labels: , , ,


Naiiba ang tema ng Inay (Lotus Films, 1977) sa mga uri ng sineng nagpatanyag kay direktor Lino Brocka. Hindi ito maihahalintulad sa kanyang mga pelikulang pinapurihan sa ibang bansa subalit ang Inay ay sineng handog ni Brocka sa pamilyang Pilipino. Matapos ang maraming taong ng pagtuturo sa elementarya, nagretiro si Inay (Alicia Vergel) sa pagiging guro at hinarap ang responsibilidad bilang ina ng kanyang mga anak at lola sa kanyang mga apo. Marami itong kinakaharap na problemang pang-araw-araw. Isa na rito ang hindi nila pagkakaunawaan ng kanyang manugang (Laurice Guillen), ang maybahay ni Maning (Dindo Fernando), ang panganay niyang anak. Dumating ang pagkakataong hindi matiis ang mga pangyayari ay nagdesisyon si Inay na bisitahin ang anak na si Romy (Orestes Ojeda) at ang matapobreng asawa nitong si Becky (Dexter Doria) sa kanilang mansiyon sa Maynila. Hindi masikmura ni Becky ang pagka-probinsyana ng biyenan at minsan ay napagkamalan pa itong katulong ng mga sosyalerang kaibigan ng manugang. Lumipat naman si Inay sa poder ng kanyang nag-iisang anak na babae si Daisy (Chanda Romero) kung saan naman niya ikinagulat ang pakikipag-relasyon nito sa isang matandang lalaki (Fred Montilla) na may sariling pamilya. Hindi matanggap ng ina ang desisyon ni Daisy na bigyan ng anak ang kinakasama kung kaya't iniwan niya ito upang puntahan ang bunsong anak na si Alex (Ace Vergel) isang Ad Agency Executive na nakitira sa isang marangyang condominium unit. Babaero si Alex at hindi mapigil ang kalikutan nito sa kababaihan. Nariyang pagsilbihan ni Inay si Alex na animo'y batang paslit na lubhang ikinanaiinis ng anak. Nadama ni Inay ang kaibahan ng estado at pamumuhay ng kanyang tatlong anak na nasa siyudad. Dala ng labis na kalungkutan ay nagbalik siya sa probinsya at muling nanirahan kina Maning.


Masasabing ang Inay ay testimonya ni Lino Brocka sa kaugaliang Pilipino. Mahusay na nailahad ng dulang pampelikula ni Jose Dalisay. Jr. ang kahalagahan ng pamilya. Marami mang di pagkakaunawaan sa huli ay pamilya pa rin ang ating matatakbuhan. Pagkaraan ng matagal na hindi paglabas sa pinilakang tabing ay muling pinatunayan ni Alicia Vergel ang walang kupas na kahusayan sa pagganap. Sa tulong ng kanyang direktor ay matuos nating nadama ang lahat ng karanasang pinagdaanan ni Inay sa buong pelikula. Hindi rin matatawaran ang naging ambag nina Dindo Fernando, Chanda Romero at Laurice Guillen. Kinapulutan ng maraming aral ang Inay tulad ng ibang sineng tatak Brocka, patuloy niya tayong inaliw at binigyan ng leksiyong maaring baunin sa ating pang-araw-araw na pamumuhay.


Direksiyon: Lino Brocka
Dulang Pampelikula: Jose Dalisay, Jr.
Sinematograpiya: Jose Batac, Jr.
Musika: Ernani Cuenco
Editing: Augusto Salvador
Disenyo: Fiel Zabat
Produksiyon: Lotus Films, Inc.

0 Comments

MAGSINE TAYO!

Posted by Jojo Devera , Labels: ,

Anyaya ito para manood ng sine. Manood. Iyan ang kinaugaliang tawag sa ating pagsisine. Papasok tayo sa sinehan, pipili ng upuan, at tatanghid sa malaking iskrin upang subaybayan ang kuwentong isinasalaysay ng mga larawang kumikilos at nagsasalita. Sa ganyang paraan lilipas ang humigit-kumulang isa't kalahating oras. At kapag sumulat na sa iskrin ang The End ay lalabas tayo ng sinehan pabalik sa mundo ng trapiko, alikabok, alinsangan at mga taong nagdudumaling gampanan ang kani-kanilang buhay. Habang nasa pinadilimang sinehan, ang manonood ay pinaliliguan ng mga salita at tunog na kalangkap ng mga larawan upang papaniwalain na ang mga karanasang dala ng palabas ay may kaugnayan sa kanyang sariling buhay. Kung pasibo lamang siya, tiyan na tatangayin siya ng palabas patungo sa huwad nitong daigdig. Maari naman siyang hindi magpadala. Kaya kasi niyang limiin ang sinasabi ng mga larawan, kaya niyang suriin ang mga ideyang hatid sa kanya ng naratibo. Ang ugat na nood ay nangangahulugan ng kusang pagtingin sa anuman gaya ng sa palabas. Walang pahiwatig sa depinisyong ito kung may kaukulang tugon ang manonood sa palabas na kanyang tinitingnan. Hindi nito naihahayag ang dinamikong ugnayan ng taong nanonood ng sine at ng mga larawang nasa iskrin. Masarap, kung minsan ang magpadala na lamang sa daloy ng palabas. Lalo na kung pinagal ng trabaho sa pabrika man o opisina ang manonood. O kaya'y may mga alalahaning nais iwaksi ang isang tao. Hindi ba't libangan naman talaga ang sine? Ang bulwagang pinagtatanghalan ay sinadyang gawing maginhawang pagpalipasanng oras. Ang nilalaman mismo ng palabas ay pinanipis at pinagaan upang maluwag tanggapin ng manonood ang karanasang dulot nito. 

Ngunit hindi lamang libangan ang sine. Isa rin itong eskuwelahan. Bawat sine ay naglalaman ng mga kaisipan, sinadya mang ilagay dito ng gumawa o hindi, tuwiran mang ipinapahayag o ipinahihiwatig lamang ang sitwasyon. Sa loob ng mahigit isang oras na ang manonood ay nasa sinehan, hinuhubog siya ng mga larawan at tunog na kadalasa'y walang aktuwal na layong magturo. Laging maraming matututuhan sa mga sineng pinapasok natin at madalas hindi natin namamalayang may natutunan tayo. Hindi sumasapat, samakatuwid ang nood bilang salita para sa aktibidad na pagsisine. Ang tanging pinalilitaw nito ay ang aksyon ng taong magmasid sa iskrin. Nararapat na bigyang diin ang bisa ng mga larawang nasa iskrin sa kamalayan ng manonood. Dapat maipaalala na tuwing may manonood, may interaksiyong nagaganap sa tao at sa mga aninong gumagalaw at nangungusap. napakahalagang matanim sa isipan ng manonood na interaksiyong ito, ang tao lagi ang dapat mangibabaw. Kailangang matutuhan nating basahin ang mga sineng pinapanood natin! Ano ba ang panimulang hakbang sa pagbasa ng sineng ating pinanonood? Tandaan lamang na ang nasa iskrin ay mga larawang may iginigiit sa mga pagpapahalaga at paniniwala. Salubungin natin ang buhay na kanilang iniaalok sa atin, suriin ito at sa tuwi-tuwina'y panatilihing gising ang ating kamalayan sa mga isinisilid dito ng mga larawang may ideyang itinatatak sa utak sa pamamagitan ng imaheng may kulay, tunog at salaysay.

8 Comments
Subscribe to: Posts (Atom)
Karapatang Magpalathala 2006-2013. SARI-SARING SINENG PINOY Lahat Ng Karapatan Ay Nakalaan. Disenyo Jojo Devera