Sari-Saring Sineng Pinoy

| 12 comments    
Labels: celso ad castillo, george canseco, rafael roco, ruben arthur nicdao, vilma santos

Halimbawa ng isang well-made film ang Hatulan Si Dodong Diamond (Agrix Films Production, Inc., 1979). Kumpleto sa rekado, may seks, kumukulong aksyon, isang kutsarang luha, tatlong kutsaritang romasa, isang kurot na komedi. Tinimpla at niluto ayon sa panlasa ng manonood ng pelikulang Pilipino. Walang duda, natugunan ng Hatulan Si Dodong Diamond ang mga teknikal na restrikto ng isang pelikula. Masinop at sadya ang editing. Naikamada ang mga eksena nang walang sinsasayang na sandali sa pagpapaigting ng aksyon. Gumugol ng panahon upang bumabad sa ilang erotikong tagpo, alinsunod sa tinataya nitong kahingian ng manonood. Kapansin-pansin din ang bihasang paglalapat ng musika at tunog. Bihirang gamitin ang makabasag-salaming mga awiting pinasikat ni Elvis Presley, subalit sa Hatulan Si Dodong Diamond, maririnig ang kantang Poor Boy na inaawit ni Dodong (Jay Ilagan) sa umpisa ng pelikula. Sa madaling sabi, mapapansing sinubukan ng Hatulan Si Dodong Diamond na maging mahusay na pelikula. Ngunit malaking katanungan kung sapat na ang kahusayang teknikal upang matawag na mahusay ang isang pelikula. Kung matawag mang mahusay, ano ang halaga nito sa mga manonood. Pampalipas-oras? Libangan? Tapyas ng buhay? Repleksyon ng reyalidad? Kritik ng lipunan?

Sa unang tingin, tinangka ng Hatulan Si Dodong Diamond na magbigay ng kritik sa lipunang Pilipino sa pamamagitan ng pagtuligsa sa mga kabataan bilang lunsaran ng katiwalian at kung gayon ng panlipunang diskurso. Pinalabas ng pelikula ang malupit na karanasan nina Dodong at Gonggong (Joseph Sytangco) sa piitan kasama si Frisco Kid (Johnny Delgado). Ang hindi tinalakay ng pelikula ay ang ilang mahahalagang bagay ukol sa kalagayang panlipunang higit ang kinalaman sa kalakarang nagbunsad kay Dodong at sa marami pang tulad niya na gumawa ng krimen. Masalimuot ang katotohanang bumabalot sa patakaran at pamantayang sinusunod at tinutupad ng marahas na pamumuhay. At ang pagkahalina sa ganang ito nina Dodong at Gonggong ay masalimuot din at hindi basta-bastang maipaliliwanag ng paghahanap nilang mapaglabanan ang napalabis na pag-asang kapwa sila makakaahon sa kahirapan. Walang scope ang pelikula at kulang ang insight nito ukol sa paksa nito. Pilit ang mensahe nitong may batas at kaayusan pa rin ang namamayani sa lipunan. At ganoon din naman, ilusyon lamang ang dala nito sa pagtalakay ng ugnayan ng mga tao sa bawa't isa. Bago matapos ang pelikula, mapapatay sina Frisco Kid at Gonggong. Ganon din naman si Dodong. Mapapaslang siya ng mga pulis habang nasa akto ng pagtakas. May pasaring ang pelikula tungkol sa mga sindikatong ang patron ay may koneksiyon sa matataas na kinauukulan ngunit hindi natalakay at nabigyan ito ng hustong pansin. Hindi rin ito nagamit upang mapalawak ang pang-unawa ng manonood sa sinasabi ng pelikula ukol sa maling pagkakagumon sa krimen ng mga pangunahing tauhan nito.

Direksiyon: Emmanuel H. Borlaza
Dulang Pampelikula: Tom Adrales
Sinematograpiya: Eduardo "Totoy" Jacinto
Musika: Rudy Rivero
Editing: Edgardo "Boy" Vinarao
Disenyong Pamproduksiyon: Ruben Arthur Nicdao At Peter Perlas
Prodyuser: Agrix Films Production, Inc.

| 6 comments    
Labels: emmanuel h. borlaza, jay ilagan, johnny delgado, joseph sytangco, ruben arthur nicdao

Ang pelikulang Sidhi (Crown Seven Ventures, Inc., 1999) ay kuwento ni Ana (Nora Aunor), isang piping naninirahan sa liblib na lugar sa bundok kasama ng amang si Badong (Ray Ventura). May malubhang karamdaman ito kaya ihinahanap niya ang anak ng lalaking maari nitong mapangasawa. Natagpuan ni Badong si Miguel (Albert Martinez), isang komersiyanteng nagpapahayag lamang pakasal dahil sa lupaing mamanahin ng anak sa ama. Makikilala ni Ana si Mayang (Glydel Mercado), makakakuwentuhan hanggang sa mabuo ang isang magandang pagkakaibigan. Di naglaon, natuklasan ni Ana na iisang lalaki lamang ang kanilang asawa ni Mayang. Magsusukob sa iisang bubong ang tatlo, si Miguel bilang hari ng tahanan, at sina Ana at Mayang bilang mga asawa at alipin . Unti-unting malalantad sa dalawang babae ang kahayupan at kabangisan ni Miguel. Sa pagtatapos ng pelikula, mapapatay ni Ana si Miguel at maiiwan sa kanya ang anak ng nasawi ring si Mayang. Malinaw na nilinang ng pelikula ang diskurso ng kaapihan at pagtuklas sa kapangyarihan ng babae. Sa pagsasalaysay sa buhay nina Ana, Miguel at Mayang, naitampok ang dominasyon ng lalaki at kaapihan ng babae sa loob ng pamilya. Hindi lamang ang pananakit ni Miguel kay Ana o ang kalibuhgan nito ang problema kundi ang mga piyudal na pagpapahalaga. Lalaki ang hari ng tahanan na kailangang pagsilbihan, babae ang nangangalaga sa pagsasama ng mag-asawa, na ang pag-aasawa ay pagtitiis at iba pang higit na nagpapatatag sa patriyarka. Ang mga pagpapahalagang ipinapakita sa pelikula ay may malusog na sinapupunan sa institusyon ng simbahan at pamilya. Kung api man ang babae, iminamapa rin ng Sidhi ang landas upang mabawi ng babae ang kanyang kapangyarihan. Kaibigan na ni Ana si Mayang para pumayag siyang patirahin ito sa kanyang bahay, kahit nalalaman niyang kaagaw niya ito kay Miguel. Si Mayang naman, nang una ay kinukumbinsi pa si Ana na sumang-ayon sa balak ni Miguel na ipagbili ang kanyang lupa upang maranasan nila ang higit na magandang buhay na ipinapangako ng paninirahan sa Maynila. Ngunit nang matuklasan ni Mayang ang plano ni Miguel, ipinagtapat niya ito kay Ana upang pigilin ang pagbebenta ng lupain. Ipinakikitang higit na nagingibabaw ang bigkis ng pagkakaibigan kaysa sa kanilang pagmamahal sa asawa, bunga na rin ng pagkamalay sa dinaranas nilang kaapihan sa mga kamay nito.

Kung ito lamang ang pagbabasehan, walang bagong sinasabi ang pelikula. Gayunman, may higit pang malawak na larangang tinangkang isangkot at talakayin ang kuwento. Nakabalangkas ang naratibo sa panahon ni Pangulong Magsaysay noong dekada 50 at sa paglaganap ng kilusang Huk na iniluwal ng malalang suliraning pang-agraryo, tulad ng pamimilit na bilhin ang lupa ng pamilya ni Ana at ang pang-aagaw ng Alkalde sa lupain ng pamilya ni Mayang. Sa kontekstong ito, may potensiyal sana ang naratibo ng Sidhi upang payamanin ang diskurso tungkol sa kababaihan at maghain ng bagong sinasabi. Kasabay ng mga pagbabago sa pulitika at ekonomiya, ang pagbabago ng papel ng babae sa lipunan. Halimbawa, pantay ang posisyon ng babae at lalaki sa sinaunang lipunan dahil walang kinikilalang kasarian ang gawaing pamproduksiyon. Ang lupa at iba pang hanguan ng kabuhayan ay pag-aari ng lahat, kaya ang paglinang dito ay tungkulin din ng buong komunidad. Subalit hindi gaanong nagalugad ng pelikula ang inilatag nitong teksto. Iniwan nitong nakatiwangwang at umid sa halip na makipagdayalogo sa buhay ng tatlong pangunahing tauhan. Sa gayon, nalimita ang pelikula sa pagiging isang domestikong dramaat hindi nasiyasat ang ugnayan nito sa mas malawak na istruktura ng lipunan. Hindi rin naisalba ng nakakapagod na pagganap ni Nora Aunor ang Sidhi. Kahit wala na halos pumatak na luha sa kanyang mga mata, hindi pa rin makaramdam ng simpatiya sa kanya dahilan sa karton ang kanyang karakter. Mabait, masipag at matiisin. Hindi pa maituturing na paghamon sa kumbensiyon ng moralidas ang pagpapahintulot niyang magsukob silang tatlo dahil tila bunsod lamang iyon ng kanyang takot kay Miguel. Nakakapagtaka tuloy kung bakit kailangan niyang magpapako sa krus para maglinis-loob samantalang ang mismong kabaitan ang pagkukulang sa kanyang karakter na tumatawid sa hangganan ng katangahan. Malaki rin sana ang potensiyal ng iba't-ibang manipulasyon sa panahon na kinasangkapan ng pelikulang kung nagamit lang sana ng mabuti ay makapagpapalinaw sa mas masalimuot na pagpapakahulugan.

Direksiyon: Joel C. Lamangan
Hango Sa Ang Kuwento Ni A Ni Rolando S. Tinio
Dulang Pampelikula: Ricardo Lee
Sinematograpiya: Romulo Araojo
Musika: Nonong Buencamino
Editing: Jess Navarro
Disenyong Pamproduksiyon: Tatus Aldana
Prodyuser: Crown Seven Ventures, Inc.

| 4 comments    
Labels: albert martinez, glydel mercado, joel lamangan, nora aunor, ricardo lee

Vilma Santos achieved a rare feat during the 80's which was never accomplished by any other performer, male or female. In 1983, Santos hit the grand slam by winning Best Actress in all the award giving bodies for her performance in Ishmael Bernal's Relasyon (Regal Films, Inc., 1982). Although the first trophy she got during the decade was from the FAMAS for Pakawalan Mo Ako (MVP Pictures, Inc., 1981), Santos really delivered her best performances in Relasyon, Sister Stella L. (Regal Films, 1984) and Pahiram Ng Isang Umaga (Regal Films, 1989). Playing the part of Marilou, a sympathetic mistress in Relasyon, her performance was consistently good from start to finish. In fact, she was brilliant in the film's small moments, especially in that seemingly insignificant scene where she tried to dismiss persistent suitor Junjun (Jimi Melendez). In Mike de Leon's Sister Stella L., the growth and development of her character was clearly evident. especially in her transformation from a non-partisan religious to a highly politicized nun who gets involved in a labor dispute. In Pahiram Ng Isang Umaga, Ishmael Bernal's very competent handling of the material, coupled with Santos' intelligent portrayal of Juliet, a terminally ill cancer victim, saved the film from becoming a glorified soap opera. Her other fine fine performances during the 80's were displayed in films like Broken Marriage (Regal Films, 1983), Tagos Ng Dugo (V.H. Films, Inc., 1987) and Saan Nagtatago Ang Pag-Ibig? (VIVA Films, 1987) . Santos' most underrated performance during the decade undoubtedly was in Lino Brocka's Adultery Aida Macaraeg Case No. 7892 (Regal Films, 1984). Her sympathetic portrayal of an adulteress could easily have won for her nominations in all the award giving bodies, except that the film was overshadowed by the more prestigious Sister Stella L. which was also released during the same year.

| 12 comments    
Labels: awards, elwood perez, experimental cinema of the philippines, ishmael bernal, lino brocka, maricel soriano, mario o'hara, mike de leon, nora aunor, regal films, sharon cuneta, vilma santos, viva films

It is a cause for cheer when a filmmaker tries to elevate the very common genre of the melodrama into a rich and intellectually rewarding film experience, such as director Ronaldo Bertubin has done with Last Viewing (Davis Entertainment Productions, 2009). Bertubin has seen in the material an opportunity to put substance to what has often been denigrated as the unthinking man's entertainment, and to a considerable degree, his attempt has been a success. Last Viewing is both a tearjerker and meaningful as a depiction of people in crisis. Laura (Janice de Belen) has been promoted supervisor at a memorial home crematorium. She is also the single mother of Heidi (Maro Panganiban), her five year old autistic daughter. Laura has the means to attend to the less mundane demands of life, examine what may have been an unexamined life. In all these, Bertubin explores the emotional and psychological condition of a woman who makes a living working with dead people and their grieving families. Naturally visible here are the many symbols not only of death but also of life to serve as some kind of counterpoint. Sometimes, they blend with each other, and at other times they are contradicting. From the solemnity of her father's funeral to the stillness of the crematorium, the affirmation of death could hardly be ignored. The most eloquent symbol here of life is the process of acceptance personified by Laura's brother Arnel (Sherwin Ordonez) who cared for their bedridden father until his death. His dream is to work in the Middle East so he can start a new life on his own.

| 2 comments    
Labels: digital cinema, janice de belen, ronaldo bertubin, sherwin ordonez